Bilans azotowy

Sięgasz po ten kalkulator u pacjenta żywionego klinicznie, gdy chcesz sprawdzić, czy podaż białka pokrywa jego straty. Potrzebujesz dobowej zbiórki moczu z oznaczonym azotem mocznika (UUN) i dokładnej podaży białka z tej samej doby, z żywienia dojelitowego, pozajelitowego i doustnego. Ujemny bilans w powtórzonym pomiarze przemawia za zwiększeniem podaży białka.

Wynik jest tak dokładny jak dobowa zbiórka moczu, a niepełna zbiórka zawyża bilans. Stała 4 g przybliża straty azotu z kałem, przez skórę i azot niemocznikowy w moczu, ale nie obejmuje strat przez przetoki, drenaże, rany oparzeniowe ani dializę. W niewydolności nerek mocznik gromadzi się w organizmie zamiast trafiać do moczu, więc bilans wychodzi zawyżony.

Bilans azotowy to klasyczna metoda fizjologii żywienia bez jednej pracy źródłowej. Przegląd Dickersona z 2016 roku omawia bilans azotowy, zapotrzebowanie na białko i wytwarzanie mocznika u starszych chorych w stanie krytycznym, w tym obawę przed azotemią przy większej podaży białka.¹ Dobór ilości białka u chorych na oddziale intensywnej terapii opisują wytyczne ESPEN z 2019 roku.²

Na oddziałach intensywnej terapii, oparzeniowych i chirurgicznych oraz w szpitalnych zespołach żywieniowych, do monitorowania, czy żywienie pokrywa rozpad białek.

Podaż białka w gramach na dobę, we wzorze dzielona przez 6,25, bo białko zawiera około 16% azotu. Azot mocznika w moczu w gramach na dobę, z dobowej zbiórki. Jeśli laboratorium podaje mocznik w moczu w mmol/24 h, pomnóż wynik przez 0,028.

Wynik to bilans azotowy w g N na dobę. Wartość 0 lub dodatnia oznacza stan anaboliczny, od 0 do −5 g łagodny katabolizm, poniżej −5 g nasilony katabolizm. 1 g azotu odpowiada 6,25 g białka, więc bilans −5 g to około 31 g białka traconego w ciągu doby.

Bilans N = podaż białka/6,25 − (azot mocznika w moczu/24 h + 4)

1. Dickerson RN. Nitrogen balance and protein requirements for critically ill older patients. Nutrients. 2016;8(4):226. ↩
2. Singer P, Blaser AR, Berger MM, et al. ESPEN guideline on clinical nutrition in the intensive care unit. Clin Nutr. 2019;38(1):48–79. ↩