Zagadnienia kliniczne
Zagadnienia kliniczne to problemy lekowe, z którymi farmaceuta kliniczny spotyka się przy przeglądzie leczenia na oddziale: wielolekowość i leki niewłaściwe u osób starszych, działania niepożądane wynikające z sumowania się leków, zaburzenia elektrolitowe, krwawienia i dobór danych do obliczenia dawki.
- Przegląd i odstawianie lekówKiedy leków jest za dużo: polipragmazja i wielolekowośćPolipragmazja, czyli wielolekowość, to jednoczesne stosowanie wielu leków przez jednego chorego, najczęściej definiowane jako regularne przyjmowanie co najmniej pięciu leków, łącznie z lekami bez recepty.
- Przegląd i odstawianie lekówRodzaje przeglądów lekowych i zasady ich prowadzeniaPrzegląd lekowy to ustrukturyzowana ocena leków pacjenta, której celem jest optymalizacja ich stosowania i poprawa wyników zdrowotnych przez wykrywanie problemów lekowych i proponowanie interwencji.
- Przegląd i odstawianie lekówLeki potencjalnie niewłaściwe u osób starszych według kryteriów Beersa i STOPP/STARTLeki potencjalnie niewłaściwe u osób starszych to leki, których ryzyko działań niepożądanych u pacjenta w podeszłym wieku przewyższa spodziewaną korzyść, zwłaszcza gdy istnieje bezpieczniejsze lub skuteczniejsze leczenie tej samej choroby.
- Przegląd i odstawianie lekówKaskady przepisywania, czyli leczenie działań niepożądanych kolejnym lekiemKaskada przepisywania leków to sytuacja, w której działanie niepożądane jednego leku zostaje uznane za nową chorobę i pacjent dostaje na nią kolejny lek.
- Działania niepożądaneObciążenie antycholinergiczne u osób starszych i jego skutkiObciążenie antycholinergiczne to łączny efekt wszystkich przyjmowanych leków blokujących działanie acetylocholiny, który u osób starszych wiąże się z majaczeniem, pogorszeniem funkcji poznawczych i upadkami.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachKtórą masę ciała brać do obliczenia dawkiMasa ciała do obliczeń to ta z miar masy pacjenta – rzeczywista, należna, skorygowana albo beztłuszczowa – którą zgodnie z ChPL lub wytycznymi podstawia się do dawki na kilogram albo do wzoru na klirens kreatyniny.
- Działania niepożądaneMajaczenie wywołane lekami: rozpoznanie i postępowanieMajaczenie polekowe to ostre, zmienne w ciągu doby zaburzenie uwagi i funkcji poznawczych, którego przyczyną albo jedną z przyczyn jest lek, jego zatrucie albo odstawienie, najczęściej benzodiazepiny, opioidy i leki antycholinergiczne.
- Działania niepożądaneZespół serotoninowy: rozpoznanie i niebezpieczne połączenia lekówZespół serotoninowy to polekowe zatrucie serotoniną, które rozpoznaje się klinicznie po objawach nerwowo-mięśniowych, autonomicznych i zaburzeniach świadomości, najczęściej po połączeniu dwóch leków serotoninergicznych.
- Działania niepożądaneZespoły odstawienia, czyli których leków nie odstawiać nagleZespół odstawienia to zespół objawów po przerwaniu albo zmniejszeniu dawki leku stosowanego przewlekle, który odróżnia się od nawrotu choroby i od uzależnienia.
- Nerki, wątroba, elektrolity i krewHiperkaliemia polekowa: leki podnoszące potas i monitorowanieHiperkaliemia polekowa to wzrost stężenia potasu w surowicy wywołany lekami, najczęściej hamującymi układ renina–angiotensyna–aldosteron, zwłaszcza u chorych z obniżoną czynnością nerek.
- Nerki, wątroba, elektrolity i krewHiponatremia polekowa: leki obniżające sód i bezpieczna korektaHiponatremia polekowa to zmniejszenie stężenia sodu w surowicy poniżej 135 mmol/l wywołane lekiem, najczęściej lekiem moczopędnym tiazydowym albo lekiem nasilającym wydzielanie lub działanie wazopresyny.
- Nerki, wątroba, elektrolity i krewJak odwrócić działanie leku przeciwkrzepliwego przy krwawieniuKrwawienie u chorego leczonego przeciwkrzepliwie to powikłanie leczenia antagonistą witaminy K, doustnym antykoagulantem niebędącym antagonistą witaminy K albo heparyną, a postępowanie zależy od ciężkości krwawienia i od przyjmowanego leku.
- Praca z pacjentem i ciągłość leczeniaJak farmaceuta formułuje zalecenie i dokumentuje interwencjęInterwencja farmaceutyczna to działanie farmaceuty podjęte w odpowiedzi na wykryty problem lekowy – zalecenie dla lekarza, rozmowa z pacjentem albo zmiana dotycząca leku – którego przyjęcie i wynik zapisuje się w dokumentacji.
- Przegląd i odstawianie lekówJak bezpiecznie odstawiać leki, czyli deprescribingDeprescribing to nadzorowany przez pracownika ochrony zdrowia proces zmniejszania dawki albo odstawiania leku, który przestał być potrzebny lub szkodzi bardziej, niż pomaga.
- Praca z pacjentem i ciągłość leczeniaCo dzieje się z lekami przy wypisie ze szpitalaPrzejście opieki to przeniesienie pacjenta między miejscami albo etapami opieki, np. wypis ze szpitala do domu albo przeniesienie z oddziału intensywnej terapii na oddział ogólny.
- Praca z pacjentem i ciągłość leczeniaRekoncyliacja lekowa, czyli uzgadnianie listy leków przy przyjęciu i wypisieRekoncyliacja lekowa, czyli uzgadnianie farmakoterapii, to ustalenie dokładnej listy leków pacjenta przy przejściu między miejscami opieki, porównanie jej z leczeniem zleconym i wyjaśnienie rozbieżności z lekarzem.
- Praca z pacjentem i ciągłość leczeniaWspółpraca pacjenta w leczeniu: compliance, adherence i concordanceWspółpraca pacjenta w leczeniu (adherence) to stopień, w jakim przyjmowanie leków przez chorego odpowiada zaleceniom uzgodnionym z lekarzem albo farmaceutą.
- Działania niepożądaneZłośliwy zespół neuroleptyczny: rozpoznanie i postępowanieZłośliwy zespół neuroleptyczny to rzadka, zagrażająca życiu reakcja na leki blokujące receptory dopaminowe albo na nagłe odstawienie leków dopaminergicznych, przebiegająca z gorączką, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachJak oceniać bezpieczeństwo leków w ciąży i podczas karmienia piersiąOcena bezpieczeństwa leku w ciąży i podczas karmienia piersią to porównanie ryzyka dla zarodka, płodu albo karmionego dziecka z ryzykiem nieleczonej choroby matki.
- Działania niepożądaneHipoglikemia polekowa: leki i interakcje obniżające glukozęHipoglikemia polekowa to zmniejszenie stężenia glukozy we krwi wywołane lekiem, najczęściej insuliną albo pochodną sulfonylomocznika, często po dołączeniu leku nasilającego ich działanie.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachDawkowanie leków w dializie i ciągłej terapii nerkozastępczejDawkowanie leków w terapii nerkozastępczej to dobór dawki, odstępu i pory podania u pacjenta, u którego część eliminacji leku przejmuje hemodializa, dializa otrzewnowa albo ciągła terapia nerkozastępcza.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachRacjonalna antybiotykoterapia w szpitalu i rola farmaceutyProgram racjonalnej antybiotykoterapii to skoordynowane działania, które mają poprawić i mierzyć właściwe stosowanie antybiotyków przez dobór leku, dawki, czasu leczenia i drogi podania.
- Nerki, wątroba, elektrolity i krewPolekowe uszkodzenie wątroby: rozpoznanie i postępowaniePolekowe uszkodzenie wątroby to uszkodzenie wątroby wywołane lekiem, ziołem albo suplementem diety, rozpoznawane po wykluczeniu innych przyczyn.
- Nerki, wątroba, elektrolity i krewPolekowe ostre uszkodzenie nerek: mechanizmy i postępowaniePolekowe ostre uszkodzenie nerek to nagłe pogorszenie czynności nerek, w którego powstaniu lek jest przyczyną albo jedną z przyczyn.
- Przegląd i odstawianie lekówRodzaje problemów lekowych i jak je klasyfikowaćProblem lekowy to wydarzenie lub okoliczność związana z farmakoterapią, która rzeczywiście lub potencjalnie zakłóca pożądane efekty zdrowotne pacjenta.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachJak dobierać leki przeciwbólowe według drabiny analgetycznej WHODrabina analgetyczna WHO to trzystopniowy schemat doboru leków przeciwbólowych według nasilenia bólu, zaproponowany przez Światową Organizację Zdrowia w 1986 roku do leczenia bólu nowotworowego.
- Przegląd i odstawianie lekówJak uwzględniać posiłki, alkohol i suplementy w leczeniu szpitalnymInterakcja leku z żywnością to zmiana wchłaniania, metabolizmu albo działania leku wywołana przez pokarm, napój, alkohol lub suplement diety, którą w szpitalu uwzględnia się przy przyjęciu, w karcie zleceń i przy wypisie.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachKiedy wynik badania genetycznego zmienia leczenie w szpitaluFarmakogenomika to dziedzina, która bada, jak warianty genów chorego zmieniają działanie leków i kiedy znany genotyp wymaga innego leku albo innej dawki.
- Nerki, wątroba, elektrolity i krewJak dawkować leki u chorego z marskością wątrobyDawkowanie leków w niewydolności wątroby to dobór leku, dawki i drogi podania u chorego, u którego choroba wątroby zmienia metabolizm leków, ich wiązanie z białkami i wrażliwość ośrodkowego układu nerwowego.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachJak bezpiecznie podawać leki przez zgłębnik na oddzialePodawanie leków przez zgłębnik to dostarczanie leku do przewodu pokarmowego przez zgłębnik nosowo-żołądkowy, gastrostomię albo zgłębnik jelitowy zamiast połknięcia.
- Nerki, wątroba, elektrolity i krewDawkowanie leków według klirensu kreatyninyDawki leków przy obniżonym klirensie kreatyniny według charakterystyk produktów leczniczych.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachKiedy i jak zmienić antybiotyk dożylny na doustnyOdpowiedniki doustne, biodostępność i dawki antybiotyków w terapii sekwencyjnej.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachKtórych leków nie wolno kruszyć ani dzielićPostacie leków, których według charakterystyki produktu nie wolno kruszyć, dzielić ani otwierać.
- Działania niepożądaneLeki wydłużające odstęp QT i ocena ryzykaLeki z zapisem o wydłużeniu odstępu QT w charakterystyce produktu leczniczego.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachMonitorowanie stężeń leków: zakresy docelowe i czas pobrania krwiTerapeutyczne monitorowanie stężeń (TDM): przy jakim stężeniu lek działa i jest bezpieczny, kiedy pobrać krew i po ilu dniach wynik jest miarodajny.
- Dawkowanie w szczególnych sytuacjachSłownik wzorów, czyli który wzór wybrać do obliczeńKtóry wzór kiedy. Każde hasło prowadzi do kalkulatora.
Żaden temat nie pasuje do filtra.