Przejdź do treści
Baza wiedzy

Dawkowanie leków według klirensu kreatyniny

Dawki leków przy obniżonym klirensie kreatyniny według charakterystyk produktów leczniczych.

Dawkę leku wydalanego przez nerki dobieraj do klirensu kreatyniny obliczonego wzorem Cockcroft-Gault (kalkulator klirensu kreatyniny), a gdy charakterystyka produktu podaje progi w GFR lub eGFR, do filtracji kłębuszkowej (kalkulator eGFR CKD-EPI 2021). Przy każdej dawce stoi próg z ChPL wskazanego produktu, w ml/min, chyba że podano ml/min/1,73 m² albo GFR. Inny produkt tej samej substancji może mieć inne progi i dawki.

Reklama

Dawkę zmienia się, gdy nerki usuwają dużą część leku

Nerki usuwają lek przez filtrację kłębuszkową, wydzielanie kanalikowe i wchłanianie zwrotne w kanalikach.1 W kłębuszku przesącza się tylko frakcja leku niezwiązana z białkami osocza, a wydzielanie kanalikowe zależy od transporterów w komórkach kanalików. W przewlekłej chorobie nerek lek i jego metabolity kumulują się, zmienia się wiązanie z białkami osocza, a część enzymów metabolizujących i transporterów działa słabiej.1 Choroba nerek zmienia więc także klirens pozanerkowy.2 Hemodializa i dializa otrzewnowa mogą usuwać lek z organizmu, dlatego część leków podaje się po zabiegu.1

Dawkę dobiera się do pozostałej czynności nerek, najczęściej szacowanej wzorem Cockcrofta-Gaulta.1 Wzór ten daje klirens kreatyniny w ml/min dla konkretnego chorego, z uwzględnieniem wieku, masy ciała i płci. eGFR z równania CKD-EPI wyraża się w ml/min/1,73 m², czyli w przeliczeniu na standardową powierzchnię ciała, i służy przede wszystkim do rozpoznawania i oceny stadium przewlekłej choroby nerek. Wynik w jednej jednostce nie zastępuje progu podanego w drugiej. Ponieważ lek bywa także wydzielany i wchłaniany zwrotnie w kanalikach, dawkowanie według samej filtracji kłębuszkowej nie zawsze jest trafne.1

O potrzebie zmiany dawki decyduje frakcja leku wydalana z moczem w postaci niezmienionej. Im jest większa, tym bardziej spadek czynności nerek wydłuża okres półtrwania i zwiększa stężenie leku. Lek usuwany głównie przez wątrobę zwykle nie wymaga zmiany dawki, chyba że nerki wydalają jego czynny metabolit. Korekta polega na zmniejszeniu pojedynczej dawki przy tym samym odstępie albo na wydłużeniu odstępu przy tej samej dawce. Pierwszy sposób daje bardziej wyrównane stężenia, drugi zachowuje wysokie stężenie szczytowe, ważne dla leków działających zależnie od stężenia, np. aminoglikozydów. W tabeli podano sposób z ChPL danego produktu.

Dawkowanie według klirensu kreatyniny

Lek (ChPL)CrCl ≥ 50CrCl 30–49CrCl 15–29CrCl < 15 / dializaŹródło
amoksycylina z kwasem klawulanowym Augmentin 500 mg + 125 mg, tabletki powlekanebez zmian (CrCl > 30)bez zmian (CrCl > 30)CrCl 10–30: 500 mg + 125 mg 2 razy na dobęCrCl 10–30: 500 mg + 125 mg 2 razy na dobę. CrCl < 10: 500 mg + 125 mg raz na dobę. Hemodializa: 500 mg + 125 mg co 24 h, dodatkowa dawka w czasie dializy i kolejna na jej końcu3
cefuroksym Biofuroksym 1,5 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwańbez zmian: 750 mg–1,5 g 3 razy na dobę (> 20 ml/min/1,73 m²)bez zmian: 750 mg–1,5 g 3 razy na dobę21–29 ml/min/1,73 m²: bez zmian. 10–20 ml/min/1,73 m²: 750 mg 2 razy na dobę10–20 ml/min/1,73 m²: 750 mg 2 razy na dobę. < 10 ml/min/1,73 m²: 750 mg raz na dobę. Hemodializa: 750 mg po każdej dializie4
ceftriakson Biotrakson 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzjibez zmian, jeśli czynność wątroby nie jest zaburzonabez zmianbez zmianCrCl < 10: najwyżej 2 g na dobę. Dializa: bez dawek uzupełniających5
cyprofloksacyna Cipronex 500 mg, tabletki powlekane> 60 ml/min/1,73 m²: dawka typowa. 50–60: 250–500 mg co 12 h250–500 mg co 12 h (30–60 ml/min/1,73 m²)250–500 mg co 24 h (< 30 ml/min/1,73 m²)250–500 mg co 24 h. Hemodializa: 250–500 mg co 24 h po dializie. Dializa otrzewnowa: 250–500 mg co 24 h6
lewofloksacyna Tavanic 5 mg/ml, roztwór do infuzji. Dawki kolejno dla schematów 250 mg/24 h, 500 mg/24 h i 500 mg/12 h, pierwsza dawka bez zmian> 50: dawka typowa. 50: jak w kolumnie obokCrCl 20–50: następnie 125 mg/24 h, 250 mg/24 h albo 250 mg/12 hCrCl 20–29: jak wyżej. CrCl 10–19: następnie 125 mg/48 h, 125 mg/24 h albo 125 mg/12 hCrCl 10–19: jak obok. CrCl < 10, hemodializa i CADO: 125 mg/48 h, 125 mg/24 h albo 125 mg/24 h, bez dawek po dializie7
klarytromycyna Klacid 500 mg, tabletki powlekanebez korekty w ChPLbez korekty w ChPLpołowa dawki: 250 mg raz na dobę, w ciężkich zakażeniach 250 mg 2 razy na dobę, najdłużej 14 dni (CrCl < 30)jak przy CrCl < 30. Przeciwwskazana przy ciężkiej niewydolności wątroby współistniejącej z niewydolnością nerek8
kotrimoksazol Biseptol 480, 400 mg + 80 mg, tabletkidawka standardowadawka standardowa (CrCl > 30)połowa dawki (CrCl 15–30)nie zaleca się, przeciwwskazany, gdy nie można oznaczać stężenia leku w osoczu9
wankomycyna Edicin 1 g, proszek do sporządzania roztworu do infuzji15–20 mg/kg mc. co 8–12 h, kolejne dawki według stężeń w surowicyCrCl 20–49: 15–20 mg/kg mc. co 24 h. Dawki początkowej nie zmniejszaćCrCl 20–29: 15–20 mg/kg mc. co 24 h. CrCl < 20: dawka i odstęp według stężenia minimalnegodawka i odstęp według stężenia minimalnego. Hemodializa przerywana: stężenie oznaczyć przed sesją, przy błonach o dużej przepuszczalności i CRRT zwykle potrzebne dawki uzupełniające10
gentamycyna Gentamicin Noridem 40 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Raz na dobę: odstęp co najmniej 24 h, wydłużany według stężeń. Przy podawaniu co 8 h: odsetek dawki początkowejco 8 h: 80% (71–100 ml/min/1,73 m²), 65% (56–70), 55% (46–55)co 8 h: 55% (46–55), 50% (41–45), 40% (36–40), 35% (31–35), 30% (26–30)co 8 h: 30% (26–30), 25% (21–25), 20% (16–20), 15% (11–15). Dane o dawce raz na dobę przy CrCl < 30 ograniczoneco 8 h: 15% (11–15), 10% (< 10). Hemodializa: po każdej sesji 1–1,7 mg/kg mc. zależnie od stężenia11
meropenem Meronem 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzjiCrCl ≥ 51: bez zmian. CrCl 50: pełna dawka jednostkowa co 12 hpełna dawka jednostkowa co 12 h (CrCl 26–50)CrCl 26–29: pełna dawka co 12 h. CrCl 10–25: pół dawki jednostkowej co 12 hCrCl 10–25: pół dawki co 12 h. CrCl < 10: pół dawki co 24 h. Hemodializa: dawka po zakończeniu dializy. Dializa otrzewnowa: brak zaleceń12
piperacylina z tazobaktamem Piperacillin + Tazobactam Accord 4 g + 0,5 g, proszek do sporządzania roztworu do infuzjibez zmian (CrCl > 40)CrCl 41–49: bez zmian. CrCl 20–40: najwyżej 4 g + 0,5 g co 8 hCrCl 20–29: najwyżej 4 g + 0,5 g co 8 h. CrCl < 20: najwyżej 4 g + 0,5 g co 12 hnajwyżej 4 g + 0,5 g co 12 h. Hemodializa: dodatkowo 2 g + 0,25 g po każdej dializie13
acyklowir Aciclovir Hikma 250 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji. W nawiasie dawka w opryszczkowym zapaleniu mózgu i w zakażeniu VZV przy obniżonej odporności5 mg/kg mc. co 8 h (10 mg/kg mc. co 8 h)CrCl 25–50: 5 mg/kg mc. co 12 h (10 mg/kg mc. co 12 h)CrCl 25–29: co 12 h jak obok. CrCl 10–25: 5 mg/kg mc. co 24 h (10 mg/kg mc. co 24 h)CrCl 10–25: co 24 h jak obok. CrCl 0–10: 2,5 mg/kg mc. co 24 h (5 mg/kg mc. co 24 h). Hemodializa: ta sama dawka co 24 h po dializie14
flukonazol Diflucan 2 mg/ml, roztwór do infuzji. Dawka pojedyncza bez zmianCrCl > 50: 100% dawki. CrCl 50: 50% dawkipo dawce początkowej 50–400 mg 50% dawki (CrCl ≤ 50)50% dawki50% dawki. Hemodializa: 100% dawki po każdej dializie, w dni bez dializy dawka zmniejszona według CrCl15
enoksaparyna Clexane 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawkachbez zmian, uważna obserwacja kliniczna (CrCl 50–80)bez zmian, uważna obserwacja kliniczna (CrCl 30–50)profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej: 2000 j.m. (20 mg) raz na dobę. Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej, niestabilnej dławicy i NSTEMI: 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) raz na dobę. STEMI: schemat w ChPLnie zaleca się, poza zapobieganiem skrzepom w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy16
dabigatran Pradaxa 150 mg, kapsułki twarde. CrCl wzorem Cockcroft-Gaultbez zmian (CrCl 50–80)150 mg 2 razy na dobę, przy wysokim ryzyku krwawień rozważyć 110 mg 2 razy na dobę (CrCl 30–50)przeciwwskazany (CrCl < 30)przeciwwskazany17
rywaroksaban Xarelto 20 mg, tabletki powlekanebez zmian (CrCl 50–80)migotanie przedsionków: 15 mg raz na dobę. Zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna: 15 mg 2 razy na dobę przez 3 tygodnie, potem 20 mg raz na dobę, 15 mg tylko gdy ryzyko krwawienia przewyższa ryzyko nawrotudawki jak przy CrCl 30–49, z ostrożnościąnie zaleca się18
apiksaban Eliquis 5 mg, tabletki powlekanebez zmian. W migotaniu przedsionków 2,5 mg 2 razy na dobę, gdy kreatynina ≥ 1,5 mg/dl (133 µmol/l) i wiek ≥ 80 lat lub masa ciała ≤ 60 kgjak przy CrCl ≥ 50migotanie przedsionków: 2,5 mg 2 razy na dobę. Zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna: z ostrożnościąnie zaleca się (CrCl < 15 i dializa)19
metformina Glucophage 850 mg, tabletki powlekane. Progi w GFRGFR 60–89: najwyżej 3000 mg/dobę. GFR 45–59: najwyżej 2000 mg/dobę, dawka początkowa najwyżej połowa maksymalnejGFR 45–59: najwyżej 2000 mg/dobę. GFR 30–44: najwyżej 1000 mg/dobęprzeciwwskazana (GFR < 30)przeciwwskazana20
gabapentyna Neurontin 300 mg, kapsułki twarde. Dawka dobowa w 3 dawkach podzielonychCrCl ≥ 80: 900–3600 mg/dobę. CrCl 50–79: 600–1800 mg/dobę300–900 mg/dobę150–600 mg/dobę, dawkę 150 mg podaje się jako 300 mg co drugi dzień150–300 mg/dobę, zmniejszane proporcjonalnie do CrCl. Hemodializa: dawka podtrzymująca według CrCl i 200–300 mg po każdych 4 h dializy21
pregabalina Lyrica 75 mg, kapsułki twardeCrCl ≥ 60: 150–600 mg/dobę. CrCl 50–59: 75–300 mg/dobę75–300 mg/dobę w 2 lub 3 dawkachpoczątkowo 25–50 mg/dobę, najwyżej 150 mg/dobę, raz lub 2 razy na dobę25–75 mg raz na dobę. Hemodializa: dodatkowo 25–100 mg po każdym 4-godzinnym zabiegu22
allopurynol Milurit 100 mg, tabletkidawkowanie standardowe (CrCl > 20)dawkowanie standardoweCrCl 21–29: dawkowanie standardowe. CrCl 10–20: 100–200 mg/dobęCrCl 10–20: 100–200 mg/dobę. CrCl < 10: 100 mg/dobę lub dłuższe odstępy. Dializa 2–3 razy w tygodniu: 300–400 mg tuż po każdej dializie23
digoksyna Digoxin Teva 250 µg, tabletki. Dawka podtrzymującaCrCl 50–59: 188–375 µg/dobę. CrCl ≥ 60: brak progu w ChPL125–250 µg/dobę (CrCl 20–49)CrCl 20–29: 125–250 µg/dobę. CrCl < 20: 125 µg/dobę lub co 48 h125 µg/dobę lub co 48 h24
lewetyracetam Keppra 250 mg, tabletki powlekane. Dorośli i młodzież ≥ 50 kg, progi w ml/min/1,73 m²≥ 80: 500–1500 mg 2 razy na dobę. 50–79: 500–1000 mg 2 razy na dobę250–750 mg 2 razy na dobę250–500 mg 2 razy na dobę (< 30)< 30: 250–500 mg 2 razy na dobę. Schyłkowa niewydolność nerek z dializą: 500–1000 mg raz na dobę, pierwszego dnia 750 mg, po dializie dodatkowo 250–500 mg25
spironolakton Finospir 25 mg, tabletkibez korekty w ChPLz ostrożnością (CrCl 30–50)przeciwwskazany (CrCl < 30)przeciwwskazany, także przy bezmoczu26
sitagliptyna Januvia 100 mg, tabletki powlekane. Progi w GFRbez zmian (GFR ≥ 45)GFR 45–49: bez zmian. GFR 30–44: 50 mg raz na dobę25 mg raz na dobę25 mg raz na dobę, także przy hemodializie i dializie otrzewnowej, niezależnie od terminu dializy27
kolchicyna Colchican 0,5 mg, tabletki powlekaneCrCl > 50: 0,5 mg 2 razy na dobęCrCl 35–49: 0,5 mg raz na dobę. CrCl 30–34: 0,5 mg co 2–3 dni0,5 mg co 2–3 dni (CrCl 10–34)CrCl 10–14: 0,5 mg co 2–3 dni. CrCl < 10: przeciwwskazana. Hemodializa: nie zaleca się28
baklofen Baclofen Polpharma 10 mg, tabletki. ChPL nie podaje progu CrClprzy zaburzeniach czynności nerek 5 mg na dobę5 mg na dobę5 mg na dobę5 mg na dobę, także u dializowanych29

Piśmiennictwo

  1. Verbeeck RK, Musuamba FT. Pharmacokinetics and dosage adjustment in patients with renal dysfunction. Eur J Clin Pharmacol. 2009;65(8):757-73. doi:10.1007/s00228-009-0678-8 ↩↩↩↩↩
  2. Matzke GR, Aronoff GR, Atkinson AJ, Bennett WM, Decker BS, Eckardt KU, et al. Drug dosing consideration in patients with acute and chronic kidney disease-a clinical update from Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). Kidney Int. 2011;80(11):1122-37. doi:10.1038/ki.2011.322 ↩
  3. ChPL Augmentin 500 mg + 125 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/augmentin-100008292/?wariant=100008300 ↩
  4. ChPL Biofuroksym 1,5 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/biofuroksym-100010403/?wariant=100010403 ↩
  5. ChPL Biotrakson 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/biotrakson-100010640/ ↩
  6. ChPL Cipronex 500 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/cipronex-100014559/?wariant=100014559 ↩
  7. ChPL Tavanic 5 mg/ml, roztwór do infuzji. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/tavanic-100101867/ ↩
  8. ChPL Klacid 500 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/klacid-100033462/?wariant=100075673 ↩
  9. ChPL Biseptol 480, 400 mg + 80 mg, tabletki. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/biseptol-120-100010834/ ↩
  10. ChPL Edicin 1 g, proszek do sporządzania roztworu do infuzji. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/edicin-100021128/ ↩
  11. ChPL Gentamicin Noridem 40 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/ ↩
  12. ChPL Meronem 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/meronem-100042811/ ↩
  13. ChPL Piperacillin + Tazobactam Accord 4 g + 0,5 g, proszek do sporządzania roztworu do infuzji. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/piperacillin-tazobactam-accord-100484943/ ↩
  14. ChPL Aciclovir Hikma 250 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/aciclovir-hikma-100365744/ ↩
  15. ChPL Diflucan 2 mg/ml, roztwór do infuzji. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/diflucan-100018876/ ↩
  16. ChPL Clexane 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawkach. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/clexane-100014861/?wariant=100014861 ↩
  17. ChPL Pradaxa 150 mg, kapsułki twarde. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/pradaxa-100191706/ ↩
  18. ChPL Xarelto 20 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/xarelto-100197577/ ↩
  19. ChPL Eliquis 5 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/eliquis-100245589/ ↩
  20. ChPL Glucophage 850 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/glucophage-850-mg-100229231/ ↩
  21. ChPL Neurontin 300 mg, kapsułki twarde. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/neurontin-300-100041071/ ↩
  22. ChPL Lyrica 75 mg, kapsułki twarde. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/lyrica-100032563/ ↩
  23. ChPL Milurit 100 mg, tabletki. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/milurit-100043940/?wariant=100043940 ↩
  24. ChPL Digoxin Teva 250 µg, tabletki. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/digoxin-teva-100019048/ ↩
  25. ChPL Keppra 250 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/keppra-100104386/ ↩
  26. ChPL Finospir 25 mg, tabletki. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/finospir-100277052/ ↩
  27. ChPL Januvia 100 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/januvia-100152178/ ↩
  28. ChPL Colchican 0,5 mg, tabletki powlekane. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/colchican-100330177/ ↩
  29. ChPL Baclofen Polpharma 10 mg, tabletki. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/baclofen-polpharma-100008642/ ↩
Cytuj

Tuszyński PK. Dawkowanie leków według klirensu kreatyniny. farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/leki-w-niewydolnosci-nerek/

Serwis bezpłatny, przeznaczony dla osób wykonujących zawody medyczne. Kalkulatory i treści mają charakter pomocniczy i zostały opracowane na podstawie publikacji naukowych, więc mogły nie być walidowane w polskiej praktyce klinicznej. Każdy wynik użytkownik musi zweryfikować i odnieść do stanu klinicznego pacjenta oraz do charakterystyki produktu leczniczego. Wydawca i redakcja nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje kliniczne podjęte na podstawie wyników kalkulatorów ani za skutki ich zastosowania.

Autor: mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński

O portalu · Współpraca

© 2026 Wydawnictwo Farmaceutyczne sp. z o.o. · Polityka prywatności ·