Klirens kreatyniny (Cockcroft-Gault)

Sięgasz po ten kalkulator, zanim ustalisz dawkę leku wydalanego przez nerki, bo większość tabel dostosowania dawki w charakterystykach produktów leczniczych podaje progi właśnie w klirensie kreatyniny. Wpisujesz płeć, wiek, masę ciała i stężenie kreatyniny w surowicy w jednostce z wyniku laboratoryjnego. Wynik porównujesz z tabelą w ChPL konkretnego leku.

Wzór zakłada stabilną czynność nerek, więc w ostrym uszkodzeniu nerek, przy szybko zmieniającej się kreatyninie albo w trakcie dializy wynik nie odpowiada rzeczywistości. Kreatynina zależy od masy mięśniowej, dlatego u osób wyniszczonych, starszych z małą masą mięśni, po amputacjach albo z paraplegią wzór zawyża klirens. U osób z otyłością wynik zależy od tego, którą masę wpiszesz (rzeczywistą, należną czy skorygowaną). Którą wybrać, opisuje kalkulator masy należnej i skorygowanej.

Cockcroft i Gault opublikowali wzór w 1976 roku. Wyprowadzili go z zależności między wiekiem a dobowym wydalaniem kreatyniny na kilogram masy u 249 pacjentów w wieku 18–92 lat, a sprawdzili na 236 pacjentach z dwiema dobowymi zbiórkami moczu, uzyskując korelację z klirensem zmierzonym 0,83.¹ Wzór dotyczył mężczyzn, a dla kobiet autorzy zaproponowali wynik niższy o 15%.¹

Do dostosowania dawek leków w niewydolności nerek na oddziałach, w aptekach szpitalnych i przy przeglądzie lekowym. Na klirensie Cockcrofta-Gaulta opiera się wiele zaleceń dawkowania w ChPL, m.in. antybiotyków i doustnych leków przeciwkrzepliwych. Do oceny stadium przewlekłej choroby nerek laboratoria podają eGFR (CKD-EPI), czyli inną wielkość.

Płeć – u kobiet wynik mnoży się przez 0,85. Wiek w latach. Masa ciała w kilogramach. Kreatynina w surowicy w µmol/l albo mg/dl, zgodnie z jednostką wyniku.

Wynik to szacowany klirens kreatyniny w ml/min, bez normalizacji do powierzchni ciała. Decyzję o dawce podejmujesz według progów w ChPL danego leku, bo różne leki mają różne punkty odcięcia.

CrCl = [(140 − wiek) × masa × (0,85 dla kobiet)] / (72 × kreatynina[mg/dl])

1. Cockcroft DW, Gault MH. Prediction of creatinine clearance from serum creatinine. Nephron. 1976;16(1):31–41.
2. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2024;105(4S):S117–S314.
3. Young DS. Implementation of SI units for clinical laboratory data. Ann Intern Med. 1987;106(1):114–129.