DAS28-OB (aktywność RZS)

Sięgasz po DAS28 na wizycie pacjenta z reumatoidalnym zapaleniem stawów, gdy trzeba ocenić, czy leczenie osiąga cel. Badasz 28 stawów (barkowe, łokciowe, nadgarstkowe, śródręczno-paliczkowe, międzypaliczkowe bliższe rąk i kolanowe), liczysz bolesne i obrzęknięte, a potem wpisujesz OB i ocenę ogólną pacjenta na skali 0–100. Wynik porównujesz z poprzednim pomiarem tego samego pacjenta.

Liczba 28 stawów pomija stopy i stawy skokowe, więc zapalenie w tych stawach nie podnosi wyniku. OB rośnie z wiekiem, w niedokrwistości, w ciąży i przy innych stanach zapalnych, a ocena pacjenta obejmuje też ból niezwiązany z zapaleniem, np. przy fibromialgii. DAS28 z OB i DAS28 z CRP dają u tego samego pacjenta różne wartości, dlatego w obserwacji trzymasz się jednej wersji. Remisja według DAS28 dopuszcza pojedyncze obrzęknięte stawy.

Prevoo i wsp. opublikowali zmodyfikowane wskaźniki aktywności choroby z liczbą 28 stawów w 1995 roku. Wyprowadzili je analizą dyskryminacyjną w prospektywnym badaniu podłużnym chorych na RZS i sprawdzili, czy odróżniają dużą aktywność od małej, ocenianej na podstawie decyzji reumatologów. Według autorów wskaźniki z 28 stawami są tak samo trafne jak wersje z pełniejszą liczbą stawów, a czas trwania choroby nie wpływał na ich skład.¹

W poradniach reumatologicznych do monitorowania leczenia według zasady „leczenia do celu” i przy kwalifikacji do programów lekowych z lekami biologicznymi oraz celowanymi syntetycznymi. Farmaceuta spotyka wynik DAS28 w dokumentacji programów lekowych i przy ocenie skuteczności terapii.

Liczba bolesnych stawów z 28 badanych, 0–28. Liczba obrzękniętych stawów z tych samych 28, 0–28. OB w mm/h, wartość większa od zera, bo wzór używa jej logarytmu. Ogólna ocena pacjenta na wzrokowej skali analogowej 0–100 mm, gdzie 100 oznacza najgorszy stan.

Wynik poniżej 2,6 oznacza remisję, bo ten punkt odcięcia odpowiada spełnieniu kryteriów remisji ARA.² Wynik od 2,6 do wartości poniżej 3,2 to mała aktywność, od 3,2 do 5,1 umiarkowana, a powyżej 5,1 duża aktywność choroby, zgodnie z progami w zaleceniach American College of Rheumatology z 2012 roku.³ Przy aktywności umiarkowanej albo dużej mimo leczenia rozważa się jego modyfikację. Pojedynczy wynik ma mniejsze znaczenie niż zmiana między kolejnymi wizytami.

DAS28 = 0,56×√(TJC) + 0,28×√(SJC) + 0,70×ln(OB) + 0,014×GH

1. Prevoo ML, van ’t Hof MA, Kuper HH, van Leeuwen MA, van de Putte LB, van Riel PL. Modified disease activity scores that include twenty-eight-joint counts. Development and validation in a prospective longitudinal study of patients with rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum. 1995;38(1):44–48. ↩
2. Fransen J, Creemers MC, Van Riel PL. Remission in rheumatoid arthritis: agreement of the disease activity score (DAS28) with the ARA preliminary remission criteria. Rheumatology (Oxford). 2004;43(10):1252–1255. ↩
3. Anderson J, Caplan L, Yazdany J, et al. Rheumatoid arthritis disease activity measures: American College of Rheumatology recommendations for use in clinical practice. Arthritis Care Res (Hoboken). 2012;64(5):640–647. ↩