MELD-Na

Sięgasz po MELD-Na u pacjenta ze schyłkową chorobą wątroby, gdy trzeba ocenić rokowanie albo pilność przeszczepienia. Wpisujesz bilirubinę i kreatyninę w µmol/l, INR i sód z tego samego pobrania, a także zaznaczasz, czy pacjent jest dializowany co najmniej dwa razy w tygodniu. Obok wyniku z sodem kalkulator pokazuje MELD bez sodu, a po wpisaniu płci i albuminy także MELD 3.0.

Kreatynina zależy od masy mięśniowej, więc u osób wyniszczonych i u kobiet zaniża wynik, a INR rośnie po antagoniście witaminy K niezależnie od czynności wątroby. Sód zmienia się po diuretykach i płynoterapii, dlatego wynik z jednego dnia może różnić się od wyniku z kolejnego. MELD-Na jest ograniczony do 40 punktów i ocenia ryzyko zgonu, nie służy do dawkowania leków. Do tego stosuje się skalę Child-Pugh.

Kamath i wsp. w 2001 roku sprawdzili model, który wcześniej opracowano do oceny przeżycia po wytworzeniu przezszyjnego wewnątrzwątrobowego zespolenia wrotno-systemowego (TIPS). W czterech niezależnych grupach chorych statystyka C dla zgonu w ciągu 3 miesięcy wynosiła od 0,78 do 0,87.¹ Kim i wsp. w 2008 roku przeanalizowali dane 6769 kandydatów do przeszczepienia wątroby zarejestrowanych w 2005 roku i wykazali, że niski sód zwiększa ryzyko zgonu niezależnie od MELD, silniej przy niskim MELD. Model sprawdzili na danych z 2006 roku.² Kim i wsp. w 2021 roku opracowali na danych 29 410 kandydatów z lat 2016–2018 MELD 3.0, który dodaje płeć żeńską i albuminę, ogranicza kreatyninę do 3,0 mg/dl i nieco lepiej przewiduje zgon w ciągu 90 dni (statystyka C 0,869 wobec 0,862 dla MELD-Na).³

Ośrodki transplantacyjne ustalają nim kolejność chorych na liście oczekujących na przeszczepienie wątroby. Hepatolodzy używają go do oceny rokowania u chorych z marskością i przed zabiegami takimi jak TIPS.

Bilirubina w µmol/l, kalkulator przelicza ją na mg/dl, dzieląc przez 17,1. INR z tego samego pobrania. Kreatynina w µmol/l, przeliczana na mg/dl przez podzielenie przez 88,4. Sód w mmol/l, przyjmowany w zakresie 125–137. Dializa co najmniej dwa razy w tygodniu ustawia kreatyninę na 4,0 mg/dl. Bilirubina, INR i kreatynina poniżej 1,0 są podnoszone do 1,0, a kreatynina powyżej 4,0 mg/dl jest obniżana do 4,0. Płeć i albumina w g/l służą wyłącznie do MELD 3.0, w którym albuminę ogranicza się do 15–35 g/l, a kreatyninę do 3,0 mg/dl.

Im wyższy wynik w punktach, tym większe ryzyko zgonu w ciągu 3 miesięcy i wyższy priorytet na liście przeszczepowej. Korekta o sód działa dopiero przy MELD powyżej 11, przy niższym oba wyniki są równe. MELD 3.0 daje kobiecie około 1,3 punktu więcej przy tych samych wynikach badań.³ Kalkulator oznacza wynik poniżej 10 na zielono, 10–19 na żółto, a od 20 na czerwono. To orientacja wizualna, a nie progi kwalifikacji do przeszczepienia.

MELD-Na (UNOS 2016, maks. 40) · MELD 3.0 = 1,33 × kobieta + 4,56 ln(bil) + 0,82 (137 − Na) − 0,24 (137 − Na) ln(bil) + 9,09 ln(INR) + 11,14 ln(kreat) + 1,85 (3,5 − alb) − 1,83 (3,5 − alb) ln(kreat) + 6

1. Kamath PS, Wiesner RH, Malinchoc M, et al. A model to predict survival in patients with end-stage liver disease. Hepatology. 2001;33(2):464–470. ↩
2. Kim WR, Biggins SW, Kremers WK, et al. Hyponatremia and mortality among patients on the liver-transplant waiting list. N Engl J Med. 2008;359(10):1018–1026. ↩
3. Kim WR, Mannalithara A, Heimbach JK, Kamath PS, Asrani SK, Biggins SW, Wood NL, Gentry SE, Kwong AJ. MELD 3.0: The Model for End-Stage Liver Disease Updated for the Modern Era. Gastroenterology. 2021;161(6):1887-1895.e4. doi:10.1053/j.gastro.2021.08.050 ↩↩