PERC (wykluczenie zatorowości płucnej)
Reguła wykluczenia ZP u pacjentów niskiego ryzyka (wszystkie kryteria ujemne).
Wynik wspiera decyzję kliniczną i jej nie zastępuje. Dawkę sprawdź w charakterystyce produktu leczniczego.
Cytuj
Tuszyński PK. PERC (wykluczenie zatorowości płucnej). farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/kalkulatory/perc-wykluczenie-zatorowosci-plucnej/
Zgłoś błąd lub pomysł
Jak używać kalkulatora
Jak w praktyce używać
Sięgasz po tę regułę u pacjenta z podejrzeniem zatorowości płucnej, którego już oceniłeś jako niskiego ryzyka na podstawie oceny klinicznej. Zaznaczasz osiem kryteriów. Gdy żadne nie jest spełnione, ZP można wykluczyć bez oznaczania D-dimerów.
Ograniczenia
Reguły nie stosuje się u pacjentów z umiarkowanym ani dużym prawdopodobieństwem ZP, bo w tych grupach brak kryteriów nie obniża ryzyka wystarczająco. Swoistość reguły jest mała: przynajmniej jedno kryterium może być dodatnie także u pacjentów bez ZP, a wtedy reguła nie pozwala na jej wykluczenie. Reguła nie zwalnia z oceny innych przyczyn duszności i bólu w klatce piersiowej.
Kiedy go opracowano i do czego
Kline i wsp. wyprowadzili regułę w 2004 roku z danych 3148 pacjentów SOR w 10 szpitalach w USA, eliminując kolejno 21 zmiennych w regresji logistycznej. Próg, poniżej którego oznaczanie D-dimerów przestaje być uzasadnione, oszacowali na 1,8%. W grupie niskiego ryzyka (1427 pacjentów) czułość reguły wynosiła 96%, a ZP wystąpiła u 1,4% pacjentów, u których wszystkie kryteria były ujemne.1 W prospektywnej walidacji z 2008 roku w 13 oddziałach ratunkowych objęto 8138 pacjentów. Niskie podejrzenie kliniczne (poniżej 15%) razem z ujemnym PERC dotyczyło 20% z nich, odsetek wyników fałszywie ujemnych wynosił 1,0%, a swoistość 21,9%.2
Do czego jest realnie używany
Na SOR i w izbach przyjęć, aby ograniczyć zbędne oznaczenia D-dimerów i badania obrazowe u pacjentów z niskim prawdopodobieństwem zatorowości płucnej.
Co oznaczają wartości wejściowe
Wiek 50 lat lub więcej. Tętno 100 na minutę lub więcej. SpO₂ poniżej 95%. Jednostronny obrzęk kończyny. Krwioplucie. Uraz lub operacja w ciągu 4 tygodni (w walidacji z 2008 roku wymagające hospitalizacji). Przebyta ZŻG lub ZP. Estrogeny albo inna hormonoterapia. Każde zaznaczone kryterium to kryterium dodatnie.
Jak interpretować wynik
Wynik to liczba dodatnich kryteriów, od 0 do 8. Zero dodatnich kryteriów u pacjenta z niskim prawdopodobieństwem klinicznym pozwala wykluczyć ZP bez D-dimerów. Każde dodatnie kryterium oznacza, że reguła nie wyklucza ZP i diagnostykę prowadzisz dalej według algorytmu, zaczynając od D-dimerów.
Wzór
Liczba dodatnich kryteriów: wiek ≥50, HR ≥100, SpO₂ <95%, obrzęk kończyny, krwioplucie, uraz/operacja, przebyta ZŻChZZ, hormony
Piśmiennictwo
- Kline JA, Mitchell AM, Kabrhel C, Richman PB, Courtney DM. Clinical criteria to prevent unnecessary diagnostic testing in emergency department patients with suspected pulmonary embolism. J Thromb Haemost. 2004;2(8):1247–1255. ↩
- Kline JA, Courtney DM, Kabrhel C, et al. Prospective multicenter evaluation of the pulmonary embolism rule-out criteria. J Thromb Haemost. 2008;6(5):772–780. ↩
Data przeglądu merytorycznego: 06.10.2026 · jak sprawdzamy