Skala Glasgow (GCS)

Sięgasz po tę skalę, gdy trzeba ocenić i zapisać stan świadomości pacjenta po urazie głowy, w udarze, zatruciu albo przy zaburzeniach świadomości o innej przyczynie. Z każdej z trzech list wybierasz najlepszą reakcję, jaką udało się uzyskać, a kalkulator sumuje punkty. Ocenę powtarza się w odstępach, bo dla rokowania i decyzji ważna jest zmiana wyniku w czasie.

Intubacja, obrzęk powiek, afazja, głuchota albo bariera językowa uniemożliwiają ocenę części reakcji, a wpisanie wtedy 1 punktu zaniża sumę. Wynik obniżają też leki uspokajające, alkohol, hipoglikemia i niedotlenienie, więc przed oceną neurologiczną trzeba je wziąć pod uwagę. Ta sama suma może opisywać różny stan: E1V4M6 i E4V3M4 dają po 11 punktów. U małych dzieci reakcję słowną ocenia się wersją pediatryczną skali.

Skalę opisali Teasdale i Jennett w 1974 roku w czasopiśmie The Lancet jako praktyczną skalę oceny śpiączki i zaburzeń świadomości.¹

W ratownictwie medycznym, na SOR, w neurochirurgii, neurologii i intensywnej terapii, przy ocenie urazów głowy i monitorowaniu pacjentów nieprzytomnych. Wynik GCS jest też składową innych skal, m.in. SOFA i qSOFA, gdzie zaburzenia świadomości oznaczają GCS poniżej 15.

Otwieranie oczu – od 4 (spontaniczne) przez 3 (na głos) i 2 (na ból) do 1 (brak). Reakcja słowna – od 5 (zorientowany) przez splątanie, słowa nieadekwatne i niezrozumiałe dźwięki do 1 (brak). Reakcja ruchowa – od 6 (spełnia polecenia) przez lokalizację bólu, ucieczkę od bodźca bólowego, zgięcie i wyprost do 1 (brak).

Suma wynosi od 3 do 15 punktów. Wynik 13–15 oznacza łagodne zaburzenia świadomości albo ich brak, 9–12 umiarkowane, a 8 i mniej ciężkie, przy których rozważa się zabezpieczenie dróg oddechowych. Zapisuj wynik z rozbiciem na składowe (np. E3V4M5), które kalkulator podaje w etykiecie, bo spadek reakcji ruchowej niesie inną informację niż spadek reakcji słownej.

GCS = otwieranie oczu (1–4) + reakcja słowna (1–5) + reakcja ruchowa (1–6)

1. Teasdale G, Jennett B. Assessment of coma and impaired consciousness. A practical scale. Lancet. 1974;2(7872):81–84. ↩