Przejdź do treści

Biodostępność (F)

Biodostępność (F) to część podanej dawki, która dociera do krążenia ogólnego. Po podaniu dożylnym F = 1. Po podaniu doustnym biodostępność zależy od tego, ile leku wchłonie się z przewodu pokarmowego i ile usunie efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Biodostępność bezwzględną oblicza się, porównując AUC po podaniu doustnym z AUC po podaniu dożylnym1.

Reklama

F=AUCpo×DivAUCiv×Dpo

Przykład: według ChPL Digoxin Teva biodostępność digoksyny w tabletkach wynosi 67,45 ± 9,12%2, więc w obliczeniach dawki doustnej przyjmuje się F = 0,67.

Porównanie biodostępności leku generycznego i referencyjnego opisuje strona Biorównoważność.

Jak to obliczyć

Biodostępność bezwzględną liczy się z pól pod krzywą po podaniu pozanaczyniowym i dożylnym, każde przeliczone na dawkę, bo podanie dożylne z definicji daje F = 11. Oba pola wyznacza się z pomiarów stężenia, zwykle metodą trapezów (kalkulator AUC metodą trapezów).

Przykład ilustracyjny: po 100 mg dożylnie AUC wynosi 40 mg·h/l, a po 200 mg doustnie 52 mg·h/l.

F=52×10040×200=0,65

Biodostępność względna porównuje dwie postacie podane drogą pozanaczyniową, na przykład tabletkę z roztworem doustnym, i liczy się ją tym samym wzorem, z postacią odniesienia w miejscu podania dożylnego3.

Fwzgl=AUCA×DBAUCB×DA

Przykład ilustracyjny: ta sama dawka w tabletce (A) daje AUC 45 mg·h/l, a w roztworze doustnym (B) 50 mg·h/l, więc Fwzgl = 45 / 50 = 0,90, czyli 90%. Biodostępność względna nie mówi, ile leku dociera do krążenia, tylko ile dociera z jednej postaci w porównaniu z drugą.

Na biodostępności względnej opiera się badanie biorównoważności: dwa produkty z tą samą substancją uznaje się za biorównoważne, gdy ich biodostępność, czyli szybkość i stopień wchłaniania, po tej samej dawce molowej mieści się we wcześniej ustalonych granicach4. Jak wyznacza się te granice i przedział ufności, opisano na stronie Biorównoważność.

← Wszystkie pojęcia farmakokinetyki

Piśmiennictwo

  1. Lea-Henry TN, Carland JE, Stocker SL, Sevastos J, Roberts DM. Clinical Pharmacokinetics in Kidney Disease: Fundamental Principles. Clin J Am Soc Nephrol. 2018;13(7):1085-1095. doi:10.2215/CJN.00340118 ↩↩
  2. ChPL Digoxin Teva, 100 µg, 250 µg, tabletki. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/digoxin-teva-100019048/ ↩
  3. Toutain PL, Bousquet-Mélou A. Bioavailability and its assessment. J Vet Pharmacol Ther. 2004;27(6):455-66. doi:10.1111/j.1365-2885.2004.00604.x ↩
  4. European Medicines Agency, Committee for Medicinal Products for Human Use. Guideline on the investigation of bioequivalence. CPMP/EWP/QWP/1401/98 Rev. 1/Corr**. Londyn: EMA, 2010 [dostęp 06.10.2026]. Dostępne na: www.ema.europa.eu/en/documents/scientific-guideline/guideline-investigation-bioequivalence-rev1_en.pdf ↩
Cytuj

Tuszyński PK. Biodostępność (F). farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/farmakokinetyka/biodostepnosc/

Serwis bezpłatny, przeznaczony dla osób wykonujących zawody medyczne. Kalkulatory i treści mają charakter pomocniczy i zostały opracowane na podstawie publikacji naukowych, więc mogły nie być walidowane w polskiej praktyce klinicznej. Każdy wynik użytkownik musi zweryfikować i odnieść do stanu klinicznego pacjenta oraz do charakterystyki produktu leczniczego. Wydawca i redakcja nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje kliniczne podjęte na podstawie wyników kalkulatorów ani za skutki ich zastosowania.

Autor: mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński

O portalu · Współpraca

© 2026 Wydawnictwo Farmaceutyczne sp. z o.o. · Polityka prywatności ·