ABCD² (ryzyko udaru po TIA)

Sięgasz po tę skalę u pacjenta po przemijającym napadzie niedokrwiennym mózgu (TIA), gdy trzeba opisać jego ryzyko udaru w dokumentacji albo gdy wymaga tego protokół oddziału. Punktujesz wiek, ciśnienie, objawy, czas ich trwania i cukrzycę. Ciśnienie wpisujesz z pierwszego pomiaru po zdarzeniu.

Niski wynik nie wyklucza dużego ryzyka udaru, np. u pacjenta z migotaniem przedsionków albo istotnym zwężeniem tętnicy szyjnej wewnętrznej, których skala nie uwzględnia. Skala nie zastępuje pilnej diagnostyki, którą prowadzi się u każdego pacjenta po TIA. Wynik ma sens tylko przy pewnym rozpoznaniu TIA, a nie u pacjenta z objawami o innej przyczynie, takiej jak migrena z aurą, napad padaczkowy czy hipoglikemia.

Johnston i wsp. opublikowali skalę w 2007 roku jako połączenie dwóch wcześniejszych skal: kalifornijskiej i ABCD. Obie najpierw sprawdzili w czterech niezależnych grupach 2893 pacjentów z TIA z USA i Wielkiej Brytanii, a nową skalę wyprowadzili z dwóch grup, w których powstały skale wyjściowe (1916 osób). Statystyka C skali ABCD² w walidacji wynosiła od 0,62 do 0,83.¹ Brytyjskie wytyczne NICE z 2019 roku zalecają, by każdego pacjenta z podejrzeniem TIA skierować na ocenę specjalistyczną w ciągu 24 godzin od objawów, i odradzają używanie skal, takich jak ABCD², do oceny ryzyka udaru i ustalania pilności skierowania.²

Na SOR, w neurologii i w podstawowej opiece zdrowotnej jako opis ryzyka udaru po TIA. Pilności diagnostyki, w tym badań naczyń szyjnych, EKG i obrazowania mózgu, nie uzależnia się od wyniku, bo każdy pacjent po TIA wymaga oceny w ciągu 24 godzin.²

Wiek 60 lat lub więcej – 1 pkt. Ciśnienie 140/90 mmHg lub wyższe – 1 pkt. Objawy kliniczne: jednostronny niedowład – 2 pkt, zaburzenia mowy bez niedowładu – 1 pkt, inne – 0 pkt. Czas trwania objawów: 60 minut lub dłużej – 2 pkt, 10–59 minut – 1 pkt, krócej niż 10 minut – 0 pkt. Cukrzyca – 1 pkt.

Wynik 0–3 oznacza niskie ryzyko, 4–5 umiarkowane, a 6–7 wysokie. Niezależnie od wyniku pacjent z podejrzeniem TIA trafia na ocenę specjalistyczną w ciągu 24 godzin.² W pracy źródłowej ryzyko udaru w ciągu 2 dni wynosiło 1,0% przy wyniku 0–3, 4,1% przy 4–5 i 8,1% przy 6–7.¹

Wiek ≥60 (1) + RR ≥140/90 (1) + objawy (niedowład 2 / mowa 1) + czas (≥60 min 2 / 10–59 min 1) + cukrzyca (1)

1. Johnston SC, Rothwell PM, Nguyen-Huynh MN, et al. Validation and refinement of scores to predict very early stroke risk after transient ischaemic attack. Lancet. 2007;369(9558):283–292. ↩↩
2. National Institute for Health and Care Excellence. Stroke and transient ischaemic attack in over 16s: diagnosis and initial management. NICE guideline NG128. London: NICE; 2019 (aktualizacja 13.04.2022). ↩↩↩