CHA₂DS₂-VA (ESC 2024)

Sięgasz po tę skalę u pacjenta z migotaniem przedsionków, gdy trzeba zdecydować o leczeniu przeciwkrzepliwym. To wersja zalecana w wytycznych ESC z 2024 roku: te same czynniki co w CHA₂DS₂-VASc, ale bez punktu za płeć żeńską.¹ Zaznaczasz kolejno czynniki ryzyka, a przed decyzją oceniasz też ryzyko krwawienia.

Skala ocenia ryzyko udaru i zatorowości, ale nie uwzględnia ryzyka krwawienia ani innych czynników ryzyka, które wytyczne każą oceniać indywidualnie. Nie dotyczy pacjentów z umiarkowaną lub ciężką stenozą mitralną ani z mechaniczną zastawką serca, u których leczenie przeciwkrzepliwe wynika z samego rozpoznania. Zdolność predykcyjna skal opartych na tych samych czynnikach była w pracy źródłowej umiarkowana.²

Skala powstała z CHA₂DS₂-VASc, opisanej przez Lipa i wsp. w 2010 roku na podstawie 1084 chorych z rejestru Euro Heart Survey.² Wytyczne ESC z 2024 roku usunęły z niej płeć żeńską jako osobny czynnik ryzyka, żeby uprościć ocenę i nie kwalifikować do leczenia samej płci.¹

W kardiologii, na oddziałach internistycznych, w podstawowej opiece zdrowotnej i przy przeglądzie lekowym, gdy trzeba sprawdzić, czy pacjent z migotaniem przedsionków powinien przyjmować lek przeciwkrzepliwy.

Niewydolność serca albo dysfunkcja lewej komory – 1 pkt. Nadciśnienie tętnicze – 1 pkt. Wiek 65–74 lata – 1 pkt, 75 lat i więcej – 2 pkt. Cukrzyca – 1 pkt. Przebyty udar, TIA albo zator – 2 pkt. Choroba naczyniowa (przebyty zawał, miażdżyca tętnic obwodowych, blaszki w aorcie) – 1 pkt. Skala ma 0–8 punktów.

Przy 2 punktach i więcej leczenie przeciwkrzepliwe jest zalecane (klasa I), a przy 1 punkcie należy je rozważyć indywidualnie (klasa IIa).¹ Wynik 0 oznacza niskie ryzyko, przy którym skala nie daje wskazań do leczenia. W każdym przypadku przed włączeniem leku ocenia się ryzyko krwawienia.

CHF 1 · nadciśnienie 1 · wiek ≥75 = 2 · cukrzyca 1 · udar/TIA/zator = 2 · choroba naczyń 1 · wiek 65–74 = 1

1. Van Gelder IC, Rienstra M, Bunting KV, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS). Eur Heart J. 2024;45(36):3314–3414. ↩↩↩
2. Lip GYH, Nieuwlaat R, Pisters R, Lane DA, Crijns HJGM. Refining clinical risk stratification for predicting stroke and thromboembolism in atrial fibrillation using a novel risk factor-based approach: the Euro Heart Survey on atrial fibrillation. Chest. 2010;137(2):263–272. ↩↩