Glasgow-Blatchford (GBS)

Sięgasz po tę skalę przy przyjęciu pacjenta z krwawieniem z górnego odcinka przewodu pokarmowego, jeszcze przed endoskopią. Wpisujesz mocznik, hemoglobinę, ciśnienie skurczowe i tętno oraz zaznaczasz smoliste stolce, omdlenie, chorobę wątroby i niewydolność serca. Na podstawie wyniku decyduje się, czy pacjent może być leczony ambulatoryjnie, czy wymaga pilnej endoskopii.

Progi punktacji mocznika podano w mmol/l, a wynik w mg/dl kalkulator przelicza, dzieląc go przez 6,006. Hemoglobinę wpisujesz w g/dl. Skala nie korzysta z wyniku endoskopii, więc nie ocenia źródła krwawienia ani ryzyka ponownego krwawienia po leczeniu endoskopowym, do czego służy pełna skala Rockall. Leki beta-adrenolityczne mogą maskować tachykardię i obniżać punktację za tętno.

Blatchford i wsp. opublikowali skalę w 2000 roku. Wyprowadzili ją regresją logistyczną z danych 1748 pacjentów przyjętych do szpitali w Szkocji z krwawieniem z górnego odcinka przewodu pokarmowego, a punktem końcowym była potrzeba przetoczenia krwi, interwencji w celu opanowania krwawienia, ponowne krwawienie albo zgon. W prospektywnej walidacji u 197 pacjentów pole pod krzywą ROC wynosiło 0,92, a autorzy zaznaczyli, że skala wymaga walidacji zewnętrznej.¹

Na SOR i w gastroenterologii do wyboru pacjentów, którzy mogą wrócić do domu z endoskopią w trybie planowym, oraz do ustalenia pilności endoskopii u pozostałych. Objawy krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego wymagają natychmiastowej interwencji medycznej, a nie każde krwawienie z przewodu pokarmowego pochodzi z hemoroidów.²

Płeć ustala progi hemoglobiny. Mocznik w mmol/l albo w mg/dl, zależnie od wybranej jednostki mocznika, punkty od 6,5 mmol/l, czyli ok. 39 mg/dl (od 2 do 6 pkt). Hemoglobina w g/dl, punkty poniżej 13 g/dl u mężczyzn i poniżej 12 g/dl u kobiet (6 pkt poniżej 10 g/dl). Ciśnienie skurczowe w mmHg, punkty poniżej 110 mmHg (od 1 do 3 pkt). Tętno 100 na minutę lub więcej – 1 pkt. Smoliste stolce – 1 pkt. Omdlenie, choroba wątroby i niewydolność serca – po 2 pkt.

Wynik mieści się w zakresie 0–23 punktów. Wynik 0–1 oznacza niskie ryzyko i pozwala rozważyć postępowanie ambulatoryjne, przede wszystkim przy wyniku 0. Przy 2–6 punktach ryzyko jest pośrednie i pacjent wymaga oceny w szpitalu oraz endoskopii. Od 7 punktów ryzyko jest wysokie i wskazana jest pilna interwencja z endoskopią.

Punkty za mocznik (mmol/l, mg/dl ÷ 6,006), Hb, ciśnienie, tętno, smolisty stolec, omdlenie, chorobę wątroby i niewydolność serca

1. Blatchford O, Murray WR, Blatchford M. A risk score to predict need for treatment for upper-gastrointestinal haemorrhage. Lancet. 2000;356(9238):1318–1321. ↩
2. Tuszyński PK, redaktor. Schorzenia układu pokarmowego w praktyce aptecznej. Wyd. 3. Kraków: Wydawnictwo Farmaceutyczne; 2025. Dostępne na: https://wydawnictwo.farm/produkt/schorzenia-ukladu-pokarmowego-w-praktyce-aptecznej/ ↩