HAS-BLED

Sięgasz po tę skalę u pacjenta z migotaniem przedsionków, który przyjmuje albo ma przyjmować lek przeciwkrzepliwy, gdy trzeba ocenić ryzyko poważnego krwawienia. Zaznaczasz kolejno dziewięć czynników, za każdy obecny pacjent dostaje 1 punkt. Skalę stosuje się razem z CHA₂DS₂-VASc: ta druga pomaga zdecydować, czy leczyć, a HAS-BLED wskazuje, które czynniki ryzyka krwawienia trzeba skorygować w trakcie leczenia.

Wysoki wynik nie jest przeciwwskazaniem do leczenia przeciwkrzepliwego. Część czynników zmienia się w czasie (ciśnienie, INR, przyjmowane leki, alkohol), więc wynik trzeba przeliczyć po każdej istotnej zmianie. Kryterium niestabilnego INR dotyczy leczenia antagonistami witaminy K i u pacjenta przyjmującego doustny antykoagulant niebędący antagonistą witaminy K punkt ten nie jest przyznawany.

Skalę opisali Pisters i wsp. w 2010 roku na danych 3978 pacjentów z migotaniem przedsionków z rejestru Euro Heart Survey z pełną roczną obserwacją. W tym czasie wystąpiły 53 poważne krwawienia (1,5%), a ich odsetek rósł z liczbą czynników ryzyka. Statystyka C dla czynników ryzyka z kohorty wyprowadzenia wynosiła 0,72, a sama skala HAS-BLED dawała zbliżone wartości.¹

W kardiologii, na oddziałach internistycznych, w podstawowej opiece zdrowotnej i przy przeglądzie lekowym u pacjentów leczonych przeciwkrzepliwie. Farmaceuta wskazuje na jej podstawie czynniki modyfikowalne: niekontrolowane nadciśnienie, jednoczesne przyjmowanie leków przeciwpłytkowych albo NLPZ i nadużywanie alkoholu. Leki przeciwzakrzepowe wchodzą w klinicznie istotne interakcje z NLPZ.²

Nadciśnienie – ciśnienie skurczowe powyżej 160 mmHg. Nieprawidłowa funkcja nerek – przewlekła dializa, przeszczep nerki albo znacznie podwyższona kreatynina. Nieprawidłowa funkcja wątroby – marskość albo istotnie podwyższone bilirubina i aminotransferazy. Przebyty udar. Krwawienie w wywiadzie albo skłonność do krwawień, np. niedokrwistość. Niestabilny INR – duże wahania INR i krótki czas w zakresie terapeutycznym. Wiek powyżej 65 lat. Leki sprzyjające krwawieniu, np. przeciwpłytkowe i NLPZ. Alkohol – nadużywanie. Każdy czynnik to 1 pkt.

Wynik 0–2 punkty oznacza niskie lub umiarkowane ryzyko krwawienia. Od 3 punktów ryzyko jest wysokie: korygujesz czynniki modyfikowalne i częściej kontrolujesz pacjenta, ale nie odstawiasz z tego powodu leczenia przeciwkrzepliwego. Maksymalny wynik to 9 punktów.

Po 1 pkt: nadciśnienie · f. nerek · f. wątroby · udar · krwawienie · niestabilny INR · wiek >65 · leki · alkohol

1. Pisters R, Lane DA, Nieuwlaat R, de Vos CB, Crijns HJGM, Lip GYH. A novel user-friendly score (HAS-BLED) to assess 1-year risk of major bleeding in patients with atrial fibrillation: the Euro Heart Survey. Chest. 2010;138(5):1093–1100. ↩
2. Tuszyński PK, redaktor. Układ sercowo-naczyniowy. Leki układu krążenia, choroby, wytyczne i suplementacja. Wyd. 3. Kraków: Wydawnictwo Farmaceutyczne; 2024. Dostępne na: https://wydawnictwo.farm/produkt/uklad-sercowo-naczyniowy/ ↩