Luka anionowa

Sięgasz po ten kalkulator u pacjenta z kwasicą metaboliczną, czyli z niskim HCO₃ w gazometrii, żeby ustalić, czy w osoczu krąży niemierzony anion. Wpisujesz sód, chlorki i wodorowęglany z tej samej próbki, a jeśli masz wynik albuminy, dopisujesz go do korekty. Przy podwyższonej luce lista przyczyn zawęża się do kilku grup, a przy prawidłowej szukasz utraty wodorowęglanów.

Zakres prawidłowy zależy od metody oznaczania elektrolitów w danym laboratorium, więc progi 8–12 mmol/l są orientacyjne. Hipoalbuminemia obniża lukę i może ukryć kwasicę z podwyższoną luką, dlatego przy niskiej albuminie oceniasz wynik skorygowany. Luka anionowa nie wskazuje konkretnej substancji, tylko grupę zaburzeń.

Lukę anionową jako narzędzie kliniczne opisali Emmett i Narins w przeglądzie z 1977 roku. Znaczny wzrost luki uznali za wskaźnik kwasicy metabolicznej, a lukę niską lub ujemną za wskazówkę m.in. hipoalbuminemii, niektórych paraproteinemii i zatrucia bromkami.¹ Korektę o albuminę wyprowadzili Figge i wsp. w 1998 roku na danych 152 chorych z oddziału intensywnej terapii i 9 zdrowych osób: każdy 1 g/l spadku albuminy zaniżał lukę o 0,25 mmol/l.²

Na SOR, w intensywnej terapii, na oddziałach wewnętrznych i w toksykologii, przy ocenie gazometrii i podejrzeniu kwasicy ketonowej, mleczanowej albo zatrucia metanolem, glikolem etylenowym lub salicylanami.

Na⁺, Cl⁻ i HCO₃⁻ w mmol/l. Albumina w g/l, pole opcjonalne – po jego wypełnieniu kalkulator pokazuje też lukę skorygowaną do albuminy 40 g/l.

Wynik główny to luka anionowa w mmol/l. Kalkulator ocenia wartość skorygowaną, jeśli podano albuminę, a w przeciwnym razie surową: poniżej 8 to luka niska, 8–12 prawidłowa, powyżej 12 podwyższona. Przy podwyższonej luce bierzesz pod uwagę kwasicę mleczanową, ketokwasicę, niewydolność nerek i zatrucia. Przy kwasicy z prawidłową luką szukasz utraty wodorowęglanów z przewodu pokarmowego albo przez nerki.

AG = Na − (Cl + HCO₃) · korekta: + 0,25 × (40 − albumina[g/l])

1. Emmett M, Narins RG. Clinical use of the anion gap. Medicine (Baltimore). 1977;56(1):38–54. ↩
2. Figge J, Jabor A, Kazda A, Fencl V. Anion gap and hypoalbuminemia. Crit Care Med. 1998;26(11):1807–1810. ↩