Parkland – płynoterapia oparzeń

Sięgasz po formułę Parkland w pierwszych godzinach po rozległym oparzeniu, gdy trzeba zaplanować wlew krystaloidów na pierwszą dobę. Wpisujesz masę ciała i odsetek powierzchni ciała z oparzeniami co najmniej II stopnia. Kalkulator podaje objętość na dobę, podzieloną na pierwsze 8 godzin i kolejne 16, z tempem wlewu w ml/h.

Czas liczy się od chwili oparzenia, więc gdy pacjent trafia do szpitala po 2 godzinach, objętość przewidzianą na pierwsze 8 godzin podajesz w 6. Oparzenia wziewne, elektryczne i opóźniona resuscytacja zwiększają zapotrzebowanie, a przewodnienie grozi obrzękami i zespołem przedziału brzusznego. Rumień bez pęcherzy nie wchodzi do odsetka oparzonej powierzchni. U dzieci formuła nie obejmuje płynów podstawowych, które dolicza się osobno. Kalkulator liczy objętość dla każdego wpisanego odsetka, a o tym, czy oparzenie wymaga resuscytacji dożylnej, decydujesz według wytycznych albo protokołu ośrodka.

Baxter i Shires opisali w 1968 roku fizjologiczną odpowiedź na resuscytację krystaloidami w ciężkich oparzeniach.¹ Nazwa formuły pochodzi od szpitala Parkland Memorial w Dallas, w którym prowadzono tę pracę.

Na SOR, w ośrodkach leczenia oparzeń, na oddziałach intensywnej terapii i w ratownictwie medycznym przy planowaniu płynoterapii. Wytyczne International Society for Burn Injuries z 2016 roku zebrały zalecenia leczenia oparzeń dla ośrodków o ograniczonych i pełnych zasobach.²

Masa ciała w kilogramach. Powierzchnia oparzenia w procentach powierzchni ciała (%TBSA), oceniana regułą dziewiątek u dorosłych albo metodą Lund-Browder u dzieci.

Wynik to 4 ml krystaloidu, np. płynu wieloelektrolitowego, na kilogram masy ciała na każdy procent oparzonej powierzchni w ciągu pierwszej doby. Połowę objętości podaje się w pierwszych 8 godzinach od oparzenia, drugą połowę w kolejnych 16. Tempo wlewu dostosowujesz do diurezy, u dorosłych do około 0,5 ml/kg/h. Wynik to punkt wyjścia, a nie sztywny limit.

Płyny/24 h = 4 ml × masa[kg] × %TBSA · połowa w pierwszych 8 h

1. Baxter CR, Shires T. Physiological response to crystalloid resuscitation of severe burns. Ann N Y Acad Sci. 1968;150(3):874–894. ↩
2. ISBI Practice Guidelines Committee. ISBI Practice Guidelines for Burn Care. Burns. 2016;42(5):953–1021. ↩