qSOFA

Sięgasz po tę skalę przy łóżku pacjenta z podejrzeniem zakażenia poza oddziałem intensywnej terapii: na SOR, na oddziale ogólnym albo w opiece przedszpitalnej. Zaznaczasz trzy kryteria, za każde obecne pacjent dostaje 1 punkt. Wynik nie wymaga badań laboratoryjnych, więc można go policzyć od razu.

qSOFA nie służy do rozpoznania sepsy, tylko wskazuje pacjentów z zakażeniem, u których ryzyko złego przebiegu jest większe.¹ Wynik poniżej 2 punktów nie wyklucza sepsy, a kryteria dotyczą dorosłych. Na oddziale intensywnej terapii qSOFA przewidywała zgon szpitalny słabiej niż pełna skala SOFA (pole pod krzywą ROC 0,66 wobec 0,74).² Wytyczne Surviving Sepsis Campaign z 2021 roku zdecydowanie odradzają stosowanie qSOFA jako jedynego narzędzia przesiewowego w kierunku sepsy, bo jej czułość jest mała.³

Kryteria zaproponowano w 2016 roku razem z definicjami sepsy i wstrząsu septycznego Sepsis-3.¹ Seymour i wsp. wyprowadzili je regresją logistyczną z danych 148 907 hospitalizacji z podejrzeniem zakażenia w 12 szpitalach w Pensylwanii, a sprawdzili w czterech zewnętrznych zbiorach danych obejmujących 706 399 hospitalizacji. Poza OIT qSOFA przewidywała zgon szpitalny z polem pod krzywą ROC 0,81, lepiej niż SOFA (0,79) i kryteria SIRS (0,76).²

Na SOR, na oddziałach zabiegowych i zachowawczych oraz w ratownictwie medycznym jako sygnał do szybkiej oceny pod kątem sepsy: oznaczenia mleczanu, pobrania posiewów, pełnej oceny SOFA i decyzji o antybiotykoterapii.

Częstość oddechów 22 na minutę lub więcej – 1 pkt. Zaburzenia świadomości, czyli GCS poniżej 15 – 1 pkt. Ciśnienie skurczowe 100 mmHg lub niższe – 1 pkt.

Wynik 2–3 punkty wiąże się z większym ryzykiem zgonu i przedłużonego pobytu w szpitalu. W pracy walidacyjnej śmiertelność szpitalna przy takim wyniku była 3–14 razy wyższa niż przy wyniku poniżej 2.² To sygnał do pilnej oceny pod kątem sepsy i dysfunkcji narządowej. Wynik 0–1 oznacza mniejsze ryzyko, ale gdy stan pacjenta budzi niepokój, ocenę powtarzasz.

Po 1 pkt: częstość oddechów ≥ 22, zaburzenia świadomości (GCS < 15), ciśnienie skurczowe ≤ 100

1. Singer M, Deutschman CS, Seymour CW, et al. The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA. 2016;315(8):801–810. ↩↩
2. Seymour CW, Liu VX, Iwashyna TJ, et al. Assessment of clinical criteria for sepsis: for the Third International Consensus Definitions (Sepsis-3). JAMA. 2016;315(8):762–774. ↩↩↩
3. Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, et al. Surviving sepsis campaign: international guidelines for management of sepsis and septic shock 2021. Intensive Care Med. 2021;47(11):1181–1247. ↩