Zapotrzebowanie białkowe

Sięgasz po ten kalkulator przy planowaniu żywienia dojelitowego, pozajelitowego albo doustnych preparatów odżywczych, gdy trzeba ustalić dobową dawkę białka. Wpisujesz masę ciała i wybierasz cel w g/kg na dobę odpowiadający stanowi pacjenta. Wynik w gramach porównujesz z zawartością białka w wybranym preparacie.

Progi do wyboru to uproszczenie, a zapotrzebowanie konkretnego chorego zależy m.in. od fazy choroby, strat przez przetoki, rany albo dializę i od czynności nerek. U osób z otyłością podaż odnosi się do masy należnej albo skorygowanej, a nie rzeczywistej. W niewydolności nerek bez dializ podaż ustala się indywidualnie. Kalkulator nie ocenia, czy podaż wystarcza – do tego służy bilans azotowy.

Przeliczenie masy na gramy białka nie ma jednej pracy źródłowej, a zakresy w g/kg pochodzą z wytycznych żywieniowych. Wytyczne ESPEN z 2019 roku dotyczące żywienia na oddziale intensywnej terapii opisują m.in. dobór ilości białka, węglowodanów i tłuszczu oraz postępowanie u chorych z otyłością, po urazach wielonarządowych, po operacjach brzusznych i w sepsie.¹ Według tych wytycznych w krytycznej chorobie podaje się 1,3 g/kg białka na dobę, dochodząc do tej dawki stopniowo, a u chorych z otyłością 1,3 g/kg masy skorygowanej, gdy nie ma pomiaru strat azotu w moczu.¹ Pozostałe wartości to zakresy orientacyjne bez jednego źródła.

W zespołach żywieniowych, intensywnej terapii, chirurgii, onkologii i geriatrii oraz w aptece szpitalnej przygotowującej mieszaniny do żywienia pozajelitowego. Diety o zmienionej zawartości białka, np. dieta niskobiałkowa, mają określone założenia i wskazania.²

Masa ciała w kg – rzeczywista u osób z prawidłową masą, należna albo skorygowana przy otyłości. Cel w g/kg na dobę: 0,8 dla zdrowego dorosłego, 1,2 w chorobie ostrej, 1,3 w intensywnej terapii według ESPEN, 1,5 w ciężkim katabolizmie, 2,0 przy oparzeniach.

Wynik to dobowa podaż białka w gramach i odpowiadająca jej ilość azotu, czyli białko podzielone przez 6,25. To wartość docelowa do planu żywienia, którą sprawdzasz bilansem azotowym i dostosowujesz do stanu pacjenta. Kalkulator nie stosuje progów ani stref.

Podaż = masa × docelowe g/kg/d

1. Singer P, Blaser AR, Berger MM, et al. ESPEN guideline on clinical nutrition in the intensive care unit. Clin Nutr. 2019;38(1):48–79. ↩↩
2. Tuszyński PK, redaktor. Dietetyka i dietoterapia w praktyce aptecznej. Kraków: Wydawnictwo Farmaceutyczne; 2025. Dostępne na: https://wydawnictwo.farm/produkt/dietetyka-i-dietoterapia-dla-farmaceutow/ ↩