CHA₂DS₂-VASc

Sięgasz po tę skalę u pacjenta z migotaniem przedsionków, gdy trzeba ocenić, czy leczenie przeciwkrzepliwe jest wskazane. Zaznaczasz kolejno czynniki ryzyka, a suma punktów od razu pokazuje przedział ryzyka. Przed decyzją o leczeniu ocenia się też ryzyko krwawienia, np. skalą HAS-BLED.

Zdolność skali do przewidywania zdarzeń zakrzepowo-zatorowych była w pracy źródłowej umiarkowana (statystyka C 0,606).¹ Skala nie dotyczy pacjentów z umiarkowaną lub ciężką stenozą mitralną ani z mechaniczną zastawką serca, u których leczenie przeciwkrzepliwe wynika z samego rozpoznania. W wytycznych ESC z 2024 roku zaleca się wersję CHA₂DS₂-VA, w której płeć żeńska nie jest już osobnym czynnikiem ryzyka.² Aktualną wersję liczy kalkulator CHA₂DS₂-VA (ESC 2024).

Skalę opisali Lip i wsp. w 2010 roku jako rozwinięcie wcześniejszych schematów oceny ryzyka udaru, w tym CHADS₂. Porównali ją z innymi schematami u 1084 chorych z migotaniem przedsionków z europejskiego rejestru Euro Heart Survey. Pacjenci zakwalifikowani jako niskiego ryzyka nie mieli w obserwacji zdarzeń zakrzepowo-zatorowych.¹

W kardiologii, na oddziałach internistycznych, w podstawowej opiece zdrowotnej i przy przeglądzie lekowym, gdy trzeba sprawdzić, czy pacjent z migotaniem przedsionków powinien przyjmować lek przeciwkrzepliwy.

Niewydolność serca albo dysfunkcja lewej komory – 1 pkt. Nadciśnienie tętnicze – 1 pkt. Wiek 65–74 lata – 1 pkt, 75 lat i więcej – 2 pkt. Cukrzyca – 1 pkt. Przebyty udar, TIA albo zator – 2 pkt. Choroba naczyniowa (przebyty zawał, miażdżyca tętnic obwodowych, blaszki w aorcie) – 1 pkt. Płeć żeńska – 1 pkt.

Wynik 0 oznacza bardzo niskie ryzyko i zwykle brak wskazań do leczenia przeciwkrzepliwego. Przy 1 punkcie leczenie się rozważa, zwłaszcza gdy punkt nie wynika z samej płci. Od 2 punktów leczenie przeciwkrzepliwe jest zalecane, po ocenie ryzyka krwawienia. Sama płeć żeńska bez innych czynników nie jest wskazaniem do antykoagulacji.

CHF 1 · HA 1 · wiek ≥75 = 2 · cukrzyca 1 · udar/TIA/zator = 2 · choroba naczyń 1 · wiek 65–74 = 1 · płeć żeńska 1

1. Lip GYH, Nieuwlaat R, Pisters R, Lane DA, Crijns HJGM. Refining clinical risk stratification for predicting stroke and thromboembolism in atrial fibrillation using a novel risk factor-based approach: the Euro Heart Survey on atrial fibrillation. Chest. 2010;137(2):263–272. ↩↩
2. Van Gelder IC, Rienstra M, Bunting KV, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation. Eur Heart J. 2024;45(36):3314–3414. ↩