Lit – przeliczanie soli

Sięgasz po ten kalkulator, gdy pacjent zmienia preparat litu z węglanu na cytrynian albo odwrotnie, albo gdy trzeba porównać dawkę z zaleceniem podanym w milimolach litu. Wybierasz sól wyjściową i wpisujesz dawkę soli w mg. Dostajesz zawartość litu w mmol i dawkę drugiej soli, która dostarcza tyle samo litu.

Kalkulator przelicza samą zawartość litu i nie uwzględnia różnic w szybkości wchłaniania między preparatami. Według przeglądu Grandjeana i Aubry’ego po postaci o przedłużonym uwalnianiu szczyt stężenia jest o 30–50% niższy niż po postaci standardowej, a pole pod krzywą zmienia się niewiele.¹ Dlatego po każdej zmianie preparatu kontrolujesz stężenie litu w surowicy. Cytrynian liczony jest jako sól bezwodna, więc przy postaci uwodnionej albo roztworze doustnym sprawdzasz zawartość litu w deklaracji producenta.

Przelicznik wynika z mas molowych soli: węglan litu dostarcza 0,02707 mmol litu na mg, a cytrynian bezwodny 0,01429 mmol na mg. Lit wprowadził do leczenia Cade, który w 1949 roku opisał stosowanie soli litu w pobudzeniu psychotycznym.² Grandjean i Aubry podali dawki podtrzymujące w milimolach i równolegle w miligramach węglanu, np. 25–35 mmol, czyli 925–1300 mg węglanu na dobę u osób poniżej 40 roku życia.¹

W psychiatrii i aptece szpitalnej przy zmianie preparatu, przy porównywaniu zaleceń z literatury zagranicznej, gdzie dawka może być podana w mmol albo dla cytrynianu, oraz przy przygotowaniu leku recepturowego. W Polsce dostępny jest głównie węglan litu.

Sól wyjściowa – węglan albo cytrynian litu, czyli postać, którą pacjent przyjmuje teraz. Dawka soli w mg, czyli masa soli z deklaracji preparatu, a nie masa litu.

Wynik główny to zawartość litu pierwiastkowego w mmol. Wiersz poniżej pokazuje dawkę drugiej soli w mg, która dostarcza tę samą ilość litu. Wynik nie zastępuje oznaczenia stężenia: Grandjean i Aubry podają jako przyjęty zakres terapeutyczny 0,6–0,8 mmol/l w surowicy, oznaczane 12 godzin po ostatniej dawce.¹

Li⁺: węglan 0,02707 mmol/mg · cytrynian (bezwodny) 0,01429 mmol/mg

1. Grandjean EM, Aubry JM. Lithium: updated human knowledge using an evidence-based approach. Part II: Clinical pharmacology and therapeutic monitoring. CNS Drugs. 2009;23(4):331–349. ↩↩↩
2. Cade JF. Lithium salts in the treatment of psychotic excitement. Med J Aust. 1949;2(10):349–352. ↩