Przeliczanie benzodiazepin
Dawki równoważne benzodiazepin (względem diazepamu).
Wynik wspiera decyzję kliniczną i jej nie zastępuje. Dawkę sprawdź w charakterystyce produktu leczniczego.
Cytuj
Tuszyński PK. Przeliczanie benzodiazepin. farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/kalkulatory/przeliczanie-benzodiazepin/
Zgłoś błąd lub pomysł
Jak używać kalkulatora
Jak w praktyce używać
Sięgasz po ten kalkulator przy zamianie jednej benzodiazepiny na inną, w tym na diazepam przed planowanym odstawianiem. Wybierasz lek wyjściowy, wpisujesz dawkę w mg i wybierasz lek docelowy. Wynik traktujesz jako punkt wyjścia, a zamianę rozkładasz na etapy, zastępując stopniowo część dawki starego leku nowym.
Ograniczenia
Tolerancja krzyżowa między benzodiazepinami jest niepełna, a kalkulator podaje pełną dawkę równoważną, bez żadnej redukcji. U osób starszych, z niewydolnością wątroby albo przyjmujących inne leki działające depresyjnie na OUN zaczynasz od dawki mniejszej niż wyliczona i zwiększasz ją według objawów. Równoważniki są przybliżone, bo leki różnią się siłą, czasem działania i aktywnymi metabolitami, a wrażliwość osobnicza jest duża. Przy zamianie leku krótko działającego na diazepam pełny efekt diazepamu pojawia się po kilku dniach, bo lek i jego metabolit kumulują się.
Kiedy go opracowano i do czego
Równoważniki pochodzą z manualu Heather Ashton z 2002 roku, wydanego przez Uniwersytet w Newcastle poradnika o działaniu benzodiazepin i o tym, jak je odstawiać.1 Kalkulator obejmuje benzodiazepiny z tabeli równoważników tego manualu.1 Diazepam służy w nim za lek odniesienia, bo długi okres półtrwania jego i jego aktywnego metabolitu pozwala zmniejszać dawkę małymi krokami bez dużych wahań stężenia.
Do czego jest realnie używany
W psychiatrii, leczeniu uzależnień, podstawowej opiece zdrowotnej i przy przeglądzie lekowym, gdy pacjent przyjmuje benzodiazepinę długo i trzeba zaplanować jej odstawienie. Pomaga też ocenić łączne obciążenie, gdy pacjent przyjmuje dwie benzodiazepiny naraz. Benzodiazepiny należą do leków przeciwlękowych i nasennych, obok leków Z.2 Ich długotrwałe przyjmowanie wiąże się z ryzykiem uzależnienia.3
Co oznaczają wartości wejściowe
Lek wyjściowy – benzodiazepina, którą pacjent przyjmuje teraz. Dawka w mg, pojedyncza albo dobowa – wynik będzie w tej samej skali. Lek docelowy – benzodiazepina, na którą zmieniasz leczenie.
Jak interpretować wynik
Wynik główny to dawka leku docelowego równoważna wpisanej dawce leku wyjściowego, bez redukcji. Wiersz z równoważnikiem diazepamu pokazuje dawkę wyjściową na wspólnej skali, przydatną przy sumowaniu kilku leków. Rzeczywistą dawkę nowego leku ustalasz klinicznie, obserwując senność i objawy odstawienne.
Wzór
Dawka docelowa = dawka × (równoważnik docelowy / równoważnik wyjściowy)
Piśmiennictwo
- Ashton CH. Benzodiazepines: how they work and how to withdraw (The Ashton Manual). Newcastle upon Tyne: University of Newcastle; 2002. ↩↩
- Tuszyński PK, redaktor. Psychiatria okiem farmaceuty. Wyd. 2. Kraków: Wydawnictwo Farmaceutyczne; 2024. Dostępne na: wydawnictwo.farm/produkt/psychiatria-okiem-farmaceuty/ ↩
- Tuszyński PK, redaktor. Leki pod kluczem. Zasady obrotu i przeciwdziałanie nadużyciom substancji z wykazów P i N. Kraków: Wydawnictwo Farmaceutyczne. Dostępne na: wydawnictwo.farm/produkt/leki-pod-kluczem/ ↩
Data przeglądu merytorycznego: 06.10.2026 · jak sprawdzamy