Neuroleptyki – ekwiwalent chlorpromazyny
Orientacyjne dawki równoważne względem 100 mg chlorpromazyny.
Wynik wspiera decyzję kliniczną i jej nie zastępuje. Dawkę sprawdź w charakterystyce produktu leczniczego.
Cytuj
Tuszyński PK. Neuroleptyki – ekwiwalent chlorpromazyny. farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/kalkulatory/neuroleptyki-ekwiwalent-chlorpromazyny/
Zgłoś błąd lub pomysł
Jak używać kalkulatora
Jak w praktyce używać
Sięgasz po ten kalkulator, gdy chcesz porównać siłę dawek dwóch neuroleptyków albo oszacować dawkę docelową przy zmianie leku. Wybierasz lek wyjściowy, wpisujesz dawkę dobową i wybierasz lek docelowy. Wynik traktujesz jako orientację co do rzędu wielkości dawki, a dawkę nowego leku ustalasz według ChPL i stanu pacjenta.
Ograniczenia
Kalkulator podaje pełną dawkę równoważną, bez redukcji, a neuroleptyki różnią się profilem receptorowym, więc tolerancja krzyżowa jest niepełna. Przy zamianie leku dawkę nowego zwiększa się stopniowo, a stary odstawia według przyjętego schematu, zamiast podawać od razu całą dawkę z wyniku. Ekwiwalenty zależą od metody: Leucht i wsp. wyliczyli je z dawek DDD i sami zastrzegli, że WHO traktuje DDD jako miarę zużycia leków, więc ich użycie jako dawek równoważnych może wprowadzać w błąd.1 Kalkulator obejmuje tylko leki doustne, bez neuroleptyków w postaci depot.
Kiedy go opracowano i do czego
Gardner i wsp. w 2010 roku zebrali metodą delficką opinie 43 ekspertów z 18 krajów i ustalili mediany dawek równoważnych dla 37 leków doustnych, przyjmując za punkt odniesienia 20 mg olanzapiny na dobę.2 Leucht i wsp. w 2016 roku podali dawki równoważne 100 mg chlorpromazyny i innych leków odniesienia dla 57 neuroleptyków, wyliczone z dawek DDD WHO.1 Woods w 2003 roku wyznaczył dawki równoważne 100 mg chlorpromazyny z minimalnych dawek skutecznych w badaniach z dawką stałą: 2 mg rysperydonu, 5 mg olanzapiny, 75 mg kwetiapiny, 60 mg ziprazydonu i 7,5 mg arypiprazolu.3 Wszystkie trzy zestawienia powstały na potrzeby praktyki klinicznej i badań porównawczych, w których trzeba porównać dawki różnych leków.
Do czego jest realnie używany
W psychiatrii przy zmianie leku i przy leczeniu kilkoma neuroleptykami naraz, przy przeglądzie lekowym w aptece szpitalnej oraz w badaniach, w których dawki różnych leków trzeba sprowadzić do jednej skali. Neuroleptyki dzieli się na klasyczne i atypowe.4
Co oznaczają wartości wejściowe
Lek wyjściowy – neuroleptyk, który pacjent przyjmuje teraz. Dawka dobowa w mg. Lek docelowy – neuroleptyk, na który zmieniasz leczenie albo z którym porównujesz dawkę.
Jak interpretować wynik
Wynik główny to dawka dobowa leku docelowego równoważna wpisanej dawce, bez redukcji. Wiersz z ekwiwalentem chlorpromazyny pokazuje dawkę wyjściową na wspólnej skali, co pozwala zsumować kilka neuroleptyków i porównać obciążenie z dawkami maksymalnymi. Gdy dawka docelowa wypada poza zakresem z ChPL, obowiązuje zakres z ChPL. Dla kwetiapiny kalkulator przyjmuje 75 mg jako odpowiednik 100 mg chlorpromazyny, za pracą Woodsa.3
Wzór
Dawka docelowa = dawka × (równoważnik docelowy / równoważnik wyjściowy)
Piśmiennictwo
- Leucht S, Samara M, Heres S, Davis JM. Dose equivalents for antipsychotic drugs: the DDD method. Schizophr Bull. 2016;42(Suppl 1):S90–S94. ↩↩
- Gardner DM, Murphy AL, O’Donnell H, Centorrino F, Baldessarini RJ. International consensus study of antipsychotic dosing. Am J Psychiatry. 2010;167(6):686–693. ↩
- Woods SW. Chlorpromazine equivalent doses for the newer atypical antipsychotics. J Clin Psychiatry. 2003;64(6):663–667. ↩↩
- Tuszyński PK, redaktor. Psychiatria okiem farmaceuty. Wyd. 2. Kraków: Wydawnictwo Farmaceutyczne; 2024. Dostępne na: wydawnictwo.farm/produkt/psychiatria-okiem-farmaceuty/ ↩
Data przeglądu merytorycznego: 06.10.2026 · jak sprawdzamy