Przejdź do treści

Receptor

Receptor to makrocząsteczka, z którą wiąże się ligand, zmieniając jej aktywność biochemiczną. Miejscem wiązania leku może być każda makrocząsteczka w tkance, ale receptorem nazywa się tylko takie miejsce, które ma czynność biologiczną. Większość receptorów to białka1. Główne rodziny receptorów to kanały jonowe bramkowane ligandem, receptory sprzężone z białkiem G, receptory związane z enzymami i receptory wewnątrzkomórkowe1. Wiązanie z receptorem jest nasycalne i zwykle odwracalne, a natężenie działania zależy od stężenia leku w miejscu działania, gęstości receptorów na powierzchni komórki i przekaźnictwa wewnątrz komórki1.

Reklama

Odwracalne wiązanie leku (L) z receptorem (R) opisuje prawo działania mas. Kompleks LR powstaje ze stałą szybkości kon i rozpada się ze stałą koff1.

L+R⇄koffkonLR

Przykład: według ChPL MST Continus morfina jest wybiórczym agonistą receptorów opioidowych, silnym agonistą receptorów μ i słabszym receptorów κ i δ2. Ten sam lek wywołuje kilka efektów w różnych miejscach ośrodkowego układu nerwowego: działanie przeciwbólowe i uspokajające, depresję oddechową przez bezpośrednie działanie na ośrodki oddechowe w rdzeniu przedłużonym oraz hamowanie odruchu kaszlu przez wpływ na ośrodek kaszlu2.

← Wszystkie pojęcia farmakodynamiki

Piśmiennictwo

  1. Salahudeen MS, Nishtala PS. An overview of pharmacodynamic modelling, ligand-binding approach and its application in clinical practice. Saudi Pharm J. 2017;25(2):165-175. doi:10.1016/j.jsps.2016.07.002 ↩↩↩↩
  2. ChPL MST Continus, 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg, 200 mg, tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/mst-continus-100093056/ ↩↩
Cytuj

Tuszyński PK. Receptor. farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/farmakodynamika/receptor/

Serwis bezpłatny, przeznaczony dla osób wykonujących zawody medyczne. Kalkulatory i treści mają charakter pomocniczy i zostały opracowane na podstawie publikacji naukowych, więc mogły nie być walidowane w polskiej praktyce klinicznej. Każdy wynik użytkownik musi zweryfikować i odnieść do stanu klinicznego pacjenta oraz do charakterystyki produktu leczniczego. Wydawca i redakcja nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje kliniczne podjęte na podstawie wyników kalkulatorów ani za skutki ich zastosowania.

Autor: mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński

O portalu · Współpraca

© 2026 Wydawnictwo Farmaceutyczne sp. z o.o. · Polityka prywatności ·