Receptor
Receptor to makrocząsteczka, z którą wiąże się ligand, zmieniając jej aktywność biochemiczną. Miejscem wiązania leku może być każda makrocząsteczka w tkance, ale receptorem nazywa się tylko takie miejsce, które ma czynność biologiczną. Większość receptorów to białka1. Główne rodziny receptorów to kanały jonowe bramkowane ligandem, receptory sprzężone z białkiem G, receptory związane z enzymami i receptory wewnątrzkomórkowe1. Wiązanie z receptorem jest nasycalne i zwykle odwracalne, a natężenie działania zależy od stężenia leku w miejscu działania, gęstości receptorów na powierzchni komórki i przekaźnictwa wewnątrz komórki1.
Odwracalne wiązanie leku (L) z receptorem (R) opisuje prawo działania mas. Kompleks LR powstaje ze stałą szybkości kon i rozpada się ze stałą koff1.
Przykład: według ChPL MST Continus morfina jest wybiórczym agonistą receptorów opioidowych, silnym agonistą receptorów μ i słabszym receptorów κ i δ2. Ten sam lek wywołuje kilka efektów w różnych miejscach ośrodkowego układu nerwowego: działanie przeciwbólowe i uspokajające, depresję oddechową przez bezpośrednie działanie na ośrodki oddechowe w rdzeniu przedłużonym oraz hamowanie odruchu kaszlu przez wpływ na ośrodek kaszlu2.
← Wszystkie pojęcia farmakodynamiki
Piśmiennictwo
- Salahudeen MS, Nishtala PS. An overview of pharmacodynamic modelling, ligand-binding approach and its application in clinical practice. Saudi Pharm J. 2017;25(2):165-175. doi:10.1016/j.jsps.2016.07.002 ↩↩↩↩
- ChPL MST Continus, 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg, 200 mg, tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/mst-continus-100093056/ ↩↩
Cytuj
Tuszyński PK. Receptor. farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/farmakodynamika/receptor/