Przejdź do treści

Odwrotny agonista

Odwrotny agonista to lek, który wiąże się z receptorem i zmniejsza jego aktywność konstytutywną, czyli wywołuje efekt przeciwny do agonisty1. Aktywność konstytutywna to zdolność receptora do wywoływania odpowiedzi bez związanego liganda2. Agonista ma dodatnią aktywność wewnętrzną, a odwrotny agonista ujemną1. Gdy receptor nie wykazuje aktywności konstytutywnej, odwrotny agonista zachowuje się jak antagonista1.

Reklama

Wiele leków opisywanych dawniej jako antagoniści okazało się w odpowiednich układach badawczych odwrotnymi agonistami. Dotyczy to na przykład prawie wszystkich atypowych leków przeciwpsychotycznych w odniesieniu do receptorów serotoninowych typu 21.

Przykład: ChPL Iczill opisuje dimetynden jako odwrotnego agonistę receptora histaminowego H1, z dopiskiem, że dawniej nazywano go antagonistą tego receptora3. ChPL Wakix opisuje pitolisant jako antagonistę i odwrotnego agonistę receptora histaminowego H3, który przez blokadę autoreceptorów histaminowych poprawia aktywność neuronów histaminergicznych mózgu4.

← Wszystkie pojęcia farmakodynamiki

Piśmiennictwo

  1. Berg KA, Clarke WP. Making Sense of Pharmacology: Inverse Agonism and Functional Selectivity. Int J Neuropsychopharmacol. 2018;21(10):962-977. doi:10.1093/ijnp/pyy071 ↩↩↩↩
  2. Salahudeen MS, Nishtala PS. An overview of pharmacodynamic modelling, ligand-binding approach and its application in clinical practice. Saudi Pharm J. 2017;25(2):165-175. doi:10.1016/j.jsps.2016.07.002 ↩
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Iczill, 1 mg/g, żel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 06.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/iczill-100485066/ ↩
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Wakix, 4,5 mg, 18 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 06.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/wakix-100369765/ ↩

Serwis bezpłatny, przeznaczony dla osób wykonujących zawody medyczne. Kalkulatory i treści mają charakter pomocniczy. Każdy wynik użytkownik musi zweryfikować i odnieść do stanu klinicznego pacjenta oraz do charakterystyki produktu leczniczego. Wydawca i redakcja nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje kliniczne podjęte na podstawie wyników kalkulatorów ani za skutki ich zastosowania.

Autor: mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński

Metodyka · O portalu · Współpraca · Polityka prywatności ·

© 2026 Wydawnictwo Farmaceutyczne sp. z o.o.