Odwrotny agonista
Odwrotny agonista to lek, który wiąże się z receptorem i zmniejsza jego aktywność konstytutywną, czyli wywołuje efekt przeciwny do agonisty1. Aktywność konstytutywna to zdolność receptora do wywoływania odpowiedzi bez związanego liganda2. Agonista ma dodatnią aktywność wewnętrzną, a odwrotny agonista ujemną1. Gdy receptor nie wykazuje aktywności konstytutywnej, odwrotny agonista zachowuje się jak antagonista1.
Wiele leków opisywanych dawniej jako antagoniści okazało się w odpowiednich układach badawczych odwrotnymi agonistami. Dotyczy to na przykład prawie wszystkich atypowych leków przeciwpsychotycznych w odniesieniu do receptorów serotoninowych typu 21.
Przykład: ChPL Iczill opisuje dimetynden jako odwrotnego agonistę receptora histaminowego H1, z dopiskiem, że dawniej nazywano go antagonistą tego receptora3. ChPL Wakix opisuje pitolisant jako antagonistę i odwrotnego agonistę receptora histaminowego H3, który przez blokadę autoreceptorów histaminowych poprawia aktywność neuronów histaminergicznych mózgu4.
← Wszystkie pojęcia farmakodynamiki
Piśmiennictwo
- Berg KA, Clarke WP. Making Sense of Pharmacology: Inverse Agonism and Functional Selectivity. Int J Neuropsychopharmacol. 2018;21(10):962-977. doi:10.1093/ijnp/pyy071 ↩↩↩↩
- Salahudeen MS, Nishtala PS. An overview of pharmacodynamic modelling, ligand-binding approach and its application in clinical practice. Saudi Pharm J. 2017;25(2):165-175. doi:10.1016/j.jsps.2016.07.002 ↩
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Iczill, 1 mg/g, żel. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 06.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/iczill-100485066/ ↩
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wakix, 4,5 mg, 18 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 06.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/wakix-100369765/ ↩