Aktywność wewnętrzna

Aktywność wewnętrzna to stosunek efektu maksymalnego leku do efektu maksymalnego agonisty pełnego, zmierzonych w tym samym układzie. Agonista częściowy ma aktywność wewnętrzną większą od zera i mniejszą od agonisty pełnego, a antagonista zerową¹. Pokrewne pojęcie, skuteczność wewnętrzna, opisuje zdolność cząsteczki do zmiany aktywności receptora po związaniu i w klasycznej teorii receptorowej jest cechą pary lek–receptor, niezależną od tkanki². Skuteczności wewnętrznej nie da się zmierzyć bezpośrednio, dlatego wyraża się ją względnie, wobec leku wzorcowego, a odwrotny agonista ma ją ujemną². Odpowiedź komórki zależy też od gęstości receptorów i sprawności, z jaką komórka przekształca ich pobudzenie w odpowiedź², dlatego aktywność wewnętrzna tego samego leku może się różnić między tkankami.

$$\alpha =\frac{E_{\text{max, lek}}}{E_{\text{max, agonista pełny}}}$$

Przykład: według ChPL Naloxone Accord nawet duże dawki naloksonu, 10-krotność zwykłej dawki terapeutycznej, powodują, jak podaje ChPL, „nieistotne działanie znieczulające”, jedynie lekką senność, i nie wywołują depresji oddechowej ani zwężenia źrenic³. To obraz leku o aktywności wewnętrznej bliskiej zera. Buprenorfina według ChPL Bunorfin jest częściowym agonistą receptorów opioidowych⁴, czyli ma aktywność wewnętrzną między 0 a 1, a morfina według ChPL MST Continus jest silnym agonistą receptorów μ⁵.

← Wszystkie pojęcia farmakodynamiki