Przejdź do treści

Agonista częściowy

Agonista częściowy to lek, który wiąże się z receptorem i pobudza go, ale nie wywołuje pełnej odpowiedzi. Jego aktywność wewnętrzna jest większa od zera i mniejsza od aktywności agonisty pełnego1. W dużym stężeniu agonista częściowy może zmniejszyć działanie agonisty pełnego do poziomu własnej odpowiedzi maksymalnej, czyli wobec agonisty pełnego zachowuje się jak antagonista1.

Reklama

W modelu Emax agonistę częściowego opisuje mnożnik α, czyli aktywność wewnętrzna względem agonisty pełnego1.

E=α×Emax×CEC50+C0<α<1

Przykład: według ChPL Bunorfin buprenorfina jest częściowym agonistą receptorów opioidowych i ze względu na te właściwości ma szeroki zakres bezpieczeństwa, który ogranicza jej depresyjny wpływ na czynność serca i oddychanie2. Ta sama właściwość ma drugą stronę. U pacjentów uzależnionych od opioidów buprenorfina może wywołać objawy odstawienia, zwłaszcza gdy poda się ją wcześniej niż 6 godzin po ostatniej dawce heroiny lub innego krótko działającego opioidu albo wcześniej niż 24 godziny po ostatniej dawce metadonu2. Buprenorfina silnie wiąże się z receptorami2, więc wypiera wtedy agonistę pełnego, a sama pobudza receptory słabiej.

← Wszystkie pojęcia farmakodynamiki

Piśmiennictwo

  1. Salahudeen MS, Nishtala PS. An overview of pharmacodynamic modelling, ligand-binding approach and its application in clinical practice. Saudi Pharm J. 2017;25(2):165-175. doi:10.1016/j.jsps.2016.07.002 ↩↩↩
  2. ChPL Bunorfin, 2 mg, 8 mg, tabletki podjęzykowe. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/bunorfin-100239502/ ↩↩↩
Cytuj

Tuszyński PK. Agonista częściowy. farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/farmakodynamika/agonista-czesciowy/

Serwis bezpłatny, przeznaczony dla osób wykonujących zawody medyczne. Kalkulatory i treści mają charakter pomocniczy i zostały opracowane na podstawie publikacji naukowych, więc mogły nie być walidowane w polskiej praktyce klinicznej. Każdy wynik użytkownik musi zweryfikować i odnieść do stanu klinicznego pacjenta oraz do charakterystyki produktu leczniczego. Wydawca i redakcja nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje kliniczne podjęte na podstawie wyników kalkulatorów ani za skutki ich zastosowania.

Autor: mgr farm. Paweł Konrad Tuszyński

O portalu · Współpraca

© 2026 Wydawnictwo Farmaceutyczne sp. z o.o. · Polityka prywatności ·