Antagonista niekompetycyjny

Antagonista niekompetycyjny to lek, który zmniejsza odpowiedź na agonistę, ale nie konkuruje z nim o to samo miejsce wiązania, dlatego większe stężenie agonisty nie przywraca pełnej odpowiedzi. Antagonista kompetycyjny wiąże się odwracalnie z tym samym miejscem co agonista i przesuwa krzywą agonisty w prawo bez zmniejszenia odpowiedzi maksymalnej¹, więc jego działanie da się przełamać większym stężeniem agonisty. Antagonista niekompetycyjny obniża odpowiedź maksymalną. Bez rezerwy receptorowej zablokowanie połowy receptorów obniża ją o połowę.

Przykład: według ChPL Fypalan perampanel w badaniach in vitro nie współzawodniczył z agonistą AMPA o wiązanie do receptora AMPA, a był wypierany przez niekompetycyjnych antagonistów tego receptora, co wskazuje, że jest niekompetycyjnym antagonistą receptora AMPA². Perampanel blokuje receptor przez miejsce allosteryczne, odrębne od miejsca rozpoznawania glutaminianu, a stopień hamowania odpowiedzi był podobny przy małym i dużym stężeniu agonisty³.

Osobny przypadek to antagonista nieodwracalny, który wiąże się z receptorem trwale. Część opracowań utożsamia antagonizm niekompetycyjny z nieodwracalnym wiązaniem i opisuje go jako proces powolny, z długo utrzymującym się działaniem¹. Antagonista nieodwracalny obniża odpowiedź maksymalną agonisty wtedy, gdy tkanka nie ma rezerwy receptorowej. Według ChPL Agregex czynny metabolit klopidogrelu szybko i nieodwracalnie wiąże się z receptorami płytek krwi i hamuje ich agregację⁴. Ze względu na nieodwracalny charakter modyfikacji receptora płytki poddane działaniu klopidogrelu pozostają pod jego wpływem przez resztę życia, czyli około 7–10 dni, a prawidłowa czynność płytek wraca w tempie ich odnowy⁴. Czas działania wyznacza więc odnowa płytek, a nie stężenie leku w osoczu.

← Wszystkie pojęcia farmakodynamiki