Siła działania a skuteczność
Siła działania to miara ilości leku potrzebnej do wywołania efektu określonej wielkości, a wyraża się ją zwykle jako EC50 albo ED501. Im większe EC50, tym mniejsza siła działania1. Skuteczność to zdolność leku do wywołania odpowiedzi farmakologicznej po związaniu z receptorem1. W modelu Emax siłę działania opisuje parametr EC50, a skuteczność parametr Emax2. Lek o większej sile działania nie musi wywoływać większego efektu maksymalnego.
Wzór ma sens tylko dla tego samego efektu, tej samej drogi podania i dawek równoważnych.
Przykład: według ChPL Bunondol jednorazowa dawka przeciwbólowa buprenorfiny podanej podjęzykowo to 0,2–0,4 mg3, a według ChPL MST Continus leczenie morfiną o zmodyfikowanym uwalnianiu zaczyna się od 10 albo 30 mg co 12 godzin4. Dawki buprenorfiny liczy się w dziesiątych częściach miligrama, a morfiny w dziesiątkach miligramów, co wskazuje na dużą siłę działania buprenorfiny. Postacie i odstępy między dawkami są różne, więc tych liczb nie można podzielić przez siebie jako przelicznika równoważnego. Buprenorfina jest przy tym częściowym agonistą, którego wpływ na oddychanie jest ograniczony5, czyli przy większej sile działania ma mniejszą skuteczność w wywoływaniu depresji oddechowej.
← Wszystkie pojęcia farmakodynamiki
Piśmiennictwo
- Salahudeen MS, Nishtala PS. An overview of pharmacodynamic modelling, ligand-binding approach and its application in clinical practice. Saudi Pharm J. 2017;25(2):165-175. doi:10.1016/j.jsps.2016.07.002 ↩↩↩
- Holford N. Pharmacodynamic principles and the time course of immediate drug effects. Transl Clin Pharmacol. 2017;25(4):157-161. doi:10.12793/tcp.2017.25.4.157 ↩
- ChPL Bunondol, 0,2 mg, 0,4 mg, tabletki podjęzykowe. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/bunondol-100011940/?wariant=100011957 ↩
- ChPL MST Continus, 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg, 200 mg, tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/mst-continus-100093056/ ↩
- ChPL Bunorfin, 2 mg, 8 mg, tabletki podjęzykowe. [dostęp 06.10.2026]. opieka.farm/leki/bunorfin-100239502/ ↩
Cytuj
Tuszyński PK. Siła działania a skuteczność. farmacjakliniczna.pl [Internet]. 2026 [aktualizacja 08.10.2026]. Dostępne na: https://farmacjakliniczna.pl/farmakodynamika/sila-dzialania-a-skutecznosc/