Dawka podtrzymująca

Sięgasz po ten kalkulator, gdy znasz klirens leku u pacjenta i chcesz ustalić dawkę utrzymującą docelowe średnie stężenie. Wpisujesz klirens, docelowe stężenie średnie w stanie stacjonarnym, odstęp dawkowania i, przy podaniu innym niż dożylne, biodostępność. Wynik to dawka na jedno podanie i na dobę.

Wzór liczy dawkę dla średniego stężenia, a nie dla stężenia szczytowego ani dolinowego. Przy długim odstępie i krótkim okresie półtrwania stężenia wahają się mocno wokół średniej. Zakłada kinetykę liniową i stały klirens, więc po zmianie czynności nerek albo wątroby wynik traci aktualność. Pierwsze dawki nie dają stanu stacjonarnego, ten ustala się po 4–5 okresach półtrwania.

Wzór wynika z bilansu: w stanie stacjonarnym ilość leku podana w jednostce czasu równa się ilości usuniętej. Nie pochodzi z jednego badania, opisują go podręczniki Rowlanda i Tozera¹ oraz Wintera².

W aptece szpitalnej przy indywidualizacji dawkowania na podstawie stężeń, przy dostosowaniu dawki do niewydolności nerek i w nauczaniu farmakokinetyki.

Klirens CL w l/h. Docelowe C_ss,śr – średnie stężenie w stanie stacjonarnym w mg/l. Odstęp dawkowania τ w godzinach. Biodostępność F w procentach, pole opcjonalne – bez wpisu kalkulator przyjmuje 100%.

Wynik główny to dawka podawana co τ godzin, w mg, a poniżej dawka dobowa. Dawka zmienia się proporcjonalnie do klirensu: przy klirensie o połowę mniejszym potrzebna jest o połowę mniejsza dawka. Po kilku okresach półtrwania sprawdź stężenie, jeśli lek jest monitorowany.

Dawka = (CL × C_ss,śr × τ) / F

1. Rowland M, Tozer TN. Clinical Pharmacokinetics and Pharmacodynamics: Concepts and Applications. 4th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2011. ↩
2. Winter ME. Basic Clinical Pharmacokinetics. 5th ed. Baltimore: Lippincott Williams & Wilkins; 2010. ↩